Μια συνέντευξη με την Τζούντιθ Μπάτλερ

της Ray Filar

Μέχρι τώρα, η Τζούντιθ Μπάτλερ[1] είναι συνηθισμένη στις πιο απίθανες κατηγορίες. Μεταξύ άλλων, την έχουν αποκαλέσει «χρήσιμη ηλίθια» για τους αντισημίτες, υποστηρίκτρια της τρομοκρατίας και – την παλιά κλασική φράση- μια Εβραία που μισεί αυτό που είναι.
Τέτοιοι ισχυρισμοί σπάνια διατυπώνονται εναντίον των μετα-στρουκτουραλιστών φιλοσόφων. Ωστόσο, η διδάσκουσα την Μαξίν Έλλιοτ[2] στο Τμήμα Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια διαθέτει μια ιδιαίτερη φήμη στην ακαδημία. Το έργο της σχετικά με τις συγκρούσεις για το φύλο και το έθνος-κράτος έχει μεταμορφώσει δραματικά τον τρόπο που σκεφτόμαστε για την κοινωνία.

Και σε αντίθεση με τους περισσότερους θεωρητικούς, εκείνη υποστηρίζει δημόσια την ευαίσθητη, βαθιά αμφιλεγόμενη άποψη της αντισιωνίστριας Εβραίας. Εξαιτίας αυτού, κάθε δημόσια κίνηση της Μπάτλερ εξετάζεται εξονυχιστικά και αντιμετωπίζεται με μομφές. Η ομιλία της τον Φεβρουάριο του 2013 στο Brooklyn College με θέμα το κίνημα για «Μποϊκοτάζ, Σταμάτημα Επενδύσεων και Κυρώσεις» προκάλεσε μια ιδιαίτερα ηχηρή αντίδραση. Η πίεση, μου λέει η Μπάτλερ, την οδήγησε να ακυρώσει τις ομιλίες όλης της σεζόν.
Το «Χωριστές Διαδρομές: Η Εβραϊκότητα και η Κριτική του Σιωνισμού» είναι η απάντηση της Μπάτλερ σε εκείνους που θα τοποθετούσαν τον αντισιωνισμό έξω από τα αποδεκτά όρια της εβραϊκής ομιλίας. Με το σχέδιο του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Τζον Κέρι να αναβιώσει την λύση των δύο κρατών στο Ισραήλ/Παλαιστίνη, οι «Χωριστές Διαδρομές» θέτουν ερωτήματα για το τι είδους λύσεις είναι προς συζήτηση. Προκαλώντας την επικρατούσα έλλειψη οράματος, η Μπάτλερ προσφέρει αντ' αυτού ένα ηθικό σύστημα που σχετίζεται με τι σημαίνει να είσαι Εβραίος.
Υποστηρίζοντας μια μορφή διεθνικής λύσης[3] που δείχνει ότι η μετάβαση από τον «διαχωρισμό» στη «συγκατοίκηση» - αν και αμφίσημη ή εριστική - είναι η καλύτερη ηθική προσέγγιση για το κράτος Ισραήλ/Παλαιστίνη. Η ριζική μεταμόρφωση απαιτεί έργα από την κοινωνία προς τα άτομα και το αντίθετο: κάθε πραγματική συνοίκηση απαιτεί μια προσωπική και κοινωνική μεταστροφή στην αντιμετώπιση των περιθωριοποιημένων πληθυσμών.
Αυτή δεν είναι ρομαντική λύση. «Οι άνθρωποι που περιμένουν η εχθρότητα ξαφνικά να μετατραπεί σε αγάπη χρησιμοποιούν κατά πάσα πιθανότητα το λάθος μοντέλο», λέει η Μπάτλερ, «το να ζεις με έναν άλλο μπορεί να σε κάνει δυστυχισμένο, τρισάθλιο, αμφίθυμο, ακόμη και γεμάτο ανταγωνισμό, αλλά όλα αυτά μπορούν να μείνουν στην πολιτική σφαίρα χωρίς προσφυγή σε απέλαση ή γενοκτονία. Και αυτό είναι υποχρέωσή μας».
Όταν συναντηθήκαμε, η Μπάτλερ φαινόταν κουρασμένη. Η θέση που κατέχει είναι δύσκολη και ευάλωτη σε ηθελημένη διαστρέβλωση. Η καθηγήτρια περιέγραψε τον εαυτό της ως μια «διανοούμενη που συνειδητά μένει στο περιθώριο», ωστόσο, έχει «πολεμήσει στην πρώτη γραμμή» μιας από τις πιο κρίσιμες πολιτικές συγκρούσεις της εποχής μας.

 

Στην εισαγωγή των «Χωριστών Διαδρομών» λέτε, προκλητικά, ότι και βέβαια έχετε μια προσωπική ιστορία, μια οικογενειακή ιστορία απώλειας από το ναζιστικό καθεστώς, και ίσως θέλετε να την εξερευνήσετε κάποτε, αλλά δεν είναι σχετική με το παρόν. Γιατί όχι;
Λοιπόν, αυτό είναι ένα πρόβλημα. Δεν έχω εβραϊκό επώνυμο, αλλά αυτό οφείλεται σε ό,τι συνέβη στη μετανάστευση. Η οικογένεια της μητέρας μου σκοτώθηκε στην Ουγγαρία στις αρχές του 1940 και μεγάλωσα με αυτή τη γνώση και με ένα δίκαιο ποσό τραυματικής υπερχείλισης στην οικογένειά μου λόγω καταγωγής. Από τη μία πλευρά μου λέω ότι αυτό μου δίνει την αξιοπιστία πως «ω, είναι Εβραία, που πραγματικά ανατράφηκε Εβραϊκά, είναι στην πραγματικότητα, ξέρετε, μια δεύτερης γενιάς επιζήσασα του Ολοκαυτώματος», οτιδήποτε.
Αλλά θα πρέπει να το ισχυρίζομαι αυτό; Μήπως αυτό μου δίνει περισσότερη νομιμότητα; Μετά, αυτό με εξαγριώνει πραγματικά. Γιατί μπορώ να το κάνω αυτό; Δεν θέλω να εμπορεύονται τον εαυτό μου με αυτόν τον τρόπο. Θέλω τα επιχειρήματά μου να είναι καλά επιχειρήματα με βάση αυτό που πραγματικά πρέπει να πω. Τοποθετώ τον εαυτό μου σε αυτό το πρόβλημα ως μια Εβραία που δεν θέλει να εκπροσωπείται από το κράτος του Ισραήλ, ένα κράτος που ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί όλο τον εβραϊκό λαό και με κάνει εν δυνάμει πολίτη του. Που, έτσι κι αλλιώς, είμαι βέβαιη ότι δεν θα μου το επέπτρεπε τώρα.

 

Ίσως αν μετανοούσατε;

Ναι, μια καλή δήλωση μετάνοιας θα μου προσέφερε κάτι, όπως, εεμ ... αλλά δεν θα πάρω αυτό το δρόμο. Ήθελα να το επισημάνω, αλλά δεν θέλω να το εκμεταλλευτώ. Αν δεν το είχα σημειώσει καθόλου, κι αυτό θα ήταν ένα είδος προβλήματος. Οι άνθρωποι πρέπει να γνωρίζουν ποια είμαι και πού έρχομαι.
Πολύ συχνά, μου τίθεται το ερώτημα: «Λοιπόν, είσαι Σιωνίστρια;». Αν πω όχι, θεωρείται δεδομένο ότι θέλω την καταστροφή του κράτους του Ισραήλ και ότι έχω συμμετοχή σε κάποια πραγματική ή υποθετική βίαιη επίθεση (εναντίον του, ΣτΜ). Αλλά στην πραγματικότητα, θα μπορούσαμε να πούμε: «Δεν είναι σε αυτή τη βάση».
Γεννήθηκα Σιωνίστρια επειδή δεν είχα μια επιλογή γι' αυτό. Ήταν στον αιθέρα της οικογενειακής ζωής μου, αλλά σίγουρα ξέκοψα μ’ αυτό, καθώς έθετα περισσότερες ερωτήσεις σχετικά μ’ αυτό. Και αυτό δεν σημαίνει ότι θέλω να δω την καταστροφή ενός λαού, αυτό σημαίνει ότι θέλω να δω μια κρατική δομή που θα μπορούσε να ενσαρκώσει πιο ουσιαστικά τις βασικές αρχές της δημοκρατίας.

 

Γιατί το θέμα της συγκατοίκησης είναι τόσο σημαντικό νήμα σε όλο το βιβλίο;
Ορισμένοι Ισραηλινοί πολιτικοί έχουν προτείνει τη μεταφορά των Παλαιστινίων έξω από αυτό που σήμερα ονομάζεται Ισραήλ, είτε προς τα κατεχόμενα εδάφη, στην Ιορδανία είτε και σε άλλα αραβικά εδάφη, με την ιδέα ότι δεν θα υπάρξει ανάμιξη των Παλαιστινίων και Ισραηλινών Εβραίων ή της Παλαιστινιακής και της Εβραϊκής κοινότητας.
Αλλά την ιδέα του απόλυτου διαχωρισμού τη βρίσκω αξιοθρήνητη. Και ομοίως, αν δείτε κάποιες εκφράσεις στα βασικά κείμενα της Χαμάς, υπάρχει η περίφημη έκκληση να ρίξουν τους Ισραηλινούς στη θάλασσα. Τώρα, θα ήθελα να πω ότι οι περισσότεροι Παλαιστίνιοι πολιτικοί, ακόμη και εντός της Χαμάς , δηλώνουν πως αυτό «δεν είναι κάτι που θέλουμε», όμως έχουν δημοσιευθεί συζητήσεις σχετικά με αυτή την έκκληση και, μέχρι να αφαιρεθεί αυτή η απαίτηση, είναι ακόμα επιβλαβής.
Γι' αυτό προσπαθώ να σκεφτώ τι θα συμβεί αν αποσύρουμε από το τραπέζι την απέλαση για όλους, και αντίθετα να σκεφτούμε σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων που έχουν απελαθεί ήδη, κάτι θα περιλαμβάνει και τα δικαιώματα των προσφύγων που ήρθαν στο Ισραήλ στον απόηχο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και εκείνων που προέρχονται από άλλες χώρες, καθώς και τα δικαιώματα που έχουν οι Παλαιστίνιοι που έχουν στερηθεί τα εδάφη και τα σπίτια τους.
Χρειαζόμαστε μια νομική και πολιτική κατανόηση του δικαιώματος του πρόσφυγα, σύμφωνα με την οποία δεν υπάρχει λύση για μια ομάδα παράγει μια νέα κατηγορία προσφύγων - δεν μπορείτε να λύσετε το πρόβλημα των προσφύγων με την παραγωγή ενός νέου, ενδεχομένως μεγαλύτερο πρόβλημα των προσφύγων. Εφ 'όσον αυτό είναι κατανοητό ως ένα βασικό κανόνα, που μου φαίνεται λογικό και σαφές, τότε αυτό θα είναι ένα σημείο εκκίνησης για να σκεφτόμαστε συμβίωσης.
Ο Έντουαρντ Σαΐντ[4] σκέφτηκε ότι υπήρχε κάποια ελπίδα για τη Διεθνική λύση (bi-nationalism,) στη βάση ότι, αν και η ιστορία της στέρησης και της εξορίας για τους Εβραίους είναι πολύ διαφορετική από την ιστορία της στέρησης και της εξορίας για τους Παλαιστίνιους, και οι δύο έχουν πρόσφατες και αποπνικτικές εμπειρίες που θα τους επέτρεπαν να καταλήξουν σε μια κοινή αντίληψη για τα δικαιώματα των προσφύγων, ή τι θα σήμαινε το να συμβιώσουν με αξιοθρήνητες ιστορίες τέτοιου είδους.

 

Στη μέση της συζήτησης γι’ αυτή τη συμβίωση λέτε: «Σίγουρα η δι-εθνική λύση δεν είναι αγάπη, αλλά είναι, θα μπορούσαμε να πούμε, ένα απαραίτητο και αδύνατο συνημμένο που αποτελεί παρωδία της ταυτότητας, μια αμφιθυμία που προκύπτει από την ένωση του εθνικιστικού ήθους και ό,τι αποτελεί τη βάση για μια μόνιμη ηθική επιταγή».
Έτσι, υπάρχει μια ηθική επιταγή με την οποία δεν επιλέγουμε με τους οποίους συμβιώνουμε, και, επίσης, ότι αν αυτό παράγει αμφιθυμία, απλά πρέπει το να αποδεχτούμε.

Σωστά. Όσοι περιμένουν η εχθρότητα ξαφνικά να μετατραπεί σε αγάπη χρησιμοποιούν, κατά πάσα πιθανότητα, το λάθος μοντέλο. Νομίζω ότι αυτό που εννοούσε η Χάνα Άρεντ[5] όταν είπε ότι «δεν μπορούμε να επιλέξουμε με ποιους συμβιώνουμε στον κόσμο» είναι ότι όλοι όσοι κατοικούν τον κόσμο έχουν το δικαίωμα να βρίσκονται εδώ εξαιτίας του δικαιώματος να βρίσκονται κάπου. Για να είναι εδώ σημαίνει ότι έχετε το δικαίωμα να βρίσκονται εδώ.

Το θέμα που θέτει, βέβαια, είναι ότι η γενοκτονία δεν είναι μια νόμιμη επιλογή. Δεν είναι εντάξει για να αποφασίσεις ότι μια ολόκληρη πληθυσμού δεν έχει κανένα δικαίωμα να ζει στον κόσμο. Δεν έχει σημασία αν αυτές οι σχέσεις είναι πολύ κοντά ή πολύ μακριά, δεν έχεις δικαίωμα να εξαλείφεις ένα πληθυσμό ή να εξευτελίζεις την βασική ανθρώπινη υπόστασή του.
Τι σημαίνει λοιπόν να ζήσει ο ένας με ένα άλλο; Μπορεί να είναι δυσαρεστημένοι, μπορεί να εξαθλιωμένοι, μπορεί να είναι αντιμαχόμενοι, μπορεί ακόμη και να είναι γεμάτοι από ανταγωνισμό, αλλά όλα αυτά μπορούν να λυθούν στην πολιτική σφαίρα, χωρίς προσφυγή σε απέλαση ή γενοκτονία. Και αυτή είναι υποχρέωσή μας, να παραμείνουμε στη σφαίρα αυτή όση δολοφονική οργή ​κι αν έχουμε, χωρίς να ενεργούμε έτσι.

 

Για να το προεκτείνουμε ελαφρά: αν οι Ισραηλινοί αποδεχόταν αυτή την αμφιθυμία, θα ήταν ένας διαφορετικός τρόπος σκέψης γι’ αυτούς;
Λοιπόν νομίζω ότι κάποιοι από αυτούς το κάνουν. Υπάρχουν συνηθισμένα μέρη όπου οι άνθρωποι, περισσότερο ή λιγότερο, μοιράζονται γειτονιές. Στη Χάιφα, υπάρχουν ολόκληρες κοινότητες που είναι λιγότερο ή περισσότερο ενοποιημένες. Αλλά, βεβαίως, αυτές αποτελούνται από τον Παλαιστίνιους Ισραηλινούς που έχουν, ως επί το πλείστον, αποδεχθεί ορισμένα είδη συνεργατικών μοντέλων, και επίσης έχουν αποδεχθεί την ιθαγένεια δεύτερης κατηγορίας.
Πρέπει να ασκούμε πολύ έντονη κριτική στους τρόπους συνεργασίας που κατοχυρώνουν την ανισότητα. Θέλουμε τρόπους συμβίωσης ή αλληλεγγύης -ορισμένοι την αποκαλούν συνύπαρξη- που επιδιώκουν να μετατρέψουν κάθε διάσταση, έτσι ώστε να έχουμε πραγματική πολιτική και οικονομική ισότητα, και να έχουμε το τέλος της κατοχής, και κάποιο λογικό τρόπο για να τιμήσουμε το δικαίωμα της επιστροφής.

Ώστε οι «Χωριστές Διαδρομές» είναι μια έκκληση για μετασχηματισμό;

Νομίζω ότι είναι. Υπάρχουν τρεις βασικές εκκλήσεις στις οποίες καταλήγω που προέρχονται από Παλαιστίνιους ακτιβιστές ή μελετητές που έχουν ασχοληθεί με το θέμα αυτό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η πρώτη είναι να δημιουργηθεί μια σταθερή συνταγματική βάση για την ισότητα όλων των πολιτών, ανεξάρτητα από το ποια είναι ή ποια θα μπορούσε να ήταν η θρησκεία τους, ή η εθνικότητα ή η φυλή τους.
Η δεύτερη έκκληση είναι έκκληση για τον τερματισμό της κατοχής, η οποία είναι παράνομη και επέκταση ενός αποικιακού σχεδίου. Θεωρώ ότι τόσο η Δυτική Όχθη και η Γάζα εποικίζονται, έστω και αν η Γάζα δεν είναι κατειλημμένη με τον ίδιο τρόπο που είναι η Δυτική Όχθη. Η ισραηλινή κυβέρνηση και ο στρατιωτικός έλεγχος όλων των προϊόντων που περνούν μέσα ή έξω από αυτήν την περιοχή, επιφέρουν περιορισμούς στις εργασίες και στα υλικά ανοικοδόμησης που θα επιτρέψουν στους Παλαιστινίους να ξαναχτίσουν τα σπίτια και τα κτίρια που καταστράφηκαν από τον βομβαρδισμό.
Η τρίτη έκκληση είναι ίσως η πιο αμφιλεγόμενη, αλλά νομίζω ότι απαιτεί πολλή σκέψη για το πώς πρέπει να κατανοηθεί το δικαίωμα της επιστροφής και πώς το δικαίωμα αυτό μπορεί να τιμηθεί, είτε μέσω της επανεγκατάστασης είτε της αποζημίωσης. Μερικά σχέδια περιλαμβάνουν την επιστροφή σε περιοχές όπου οι άνθρωποι έχουν ζήσει, όχι κατ' ανάγκη στα ακριβή σπίτια που κατοικούσαν αρχικά.

Αλλά οι άνθρωποι που έχουν γίνει απάτριδες λόγω στρατιωτικής κατοχής, έχουν το δικαίωμα να επαναπατρισμό, και στη συνέχεια το ερώτημα είναι: «σε ποιο κράτος, ή σε ποια πολιτεία ή σε ποια περιοχή;». Εκείνοι που τα προϊόντα τους τούς αφαιρέθηκαν δικαιούνται αποζημίωση κάποιου είδους. Αυτοί είναι βασικοί διεθνείς νόμοι.

 

Στο τελευταίο κεφάλαιο σας αναφέρετε ένα ποίημα του Μαχμούντ Νταρουίς[6] που λέει ότι «μια δυνατή ζωή είναι αυτή που επιδιώκει το αδύνατο». Θα το περιγράφατε αυτό ως ένα παράδοξο; Θα μπορούσατε να το εξηγήσετε;
Λοιπόν, υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν στη realpolitik[7] οι οποίοι λένε: «Δεν υπήρξε ποτέ ούτε πρόκειται να υπάρξει ένα κράτος, ποτέ δεν πρόκειται να υπάρξει ισότητα, ποτέ δεν πρόκειται να υπάρξει ειρήνη ... μην κοροϊδεύετε τον εαυτό σας. Αν θέλετε να γίνετε πολιτικοί, γίνετε συγκεκριμένοι και δείτε ποιες προσαρμογές μπορείτε να κάνετε στο ισχύον καθεστώς».
Ύστερα, απλά νομίζω ότι «εντάξει, τι θα σήμαινε αν ζούσαμε σε έναν κόσμο στον οποίο κανείς δεν θα άντεχε τη δυνατότητα ουσιαστικής πολιτικής ισότητας, ή μια πλήρη παύση των αποικιακών πρακτικών - αν κανείς δεν άντεχε αυτά τα πράγματα, επειδή ήταν αδύνατα;». Οι άνθρωποι σε χλευάζουν όταν τους μιλάς για το δικαίωμα της επιστροφής. Ήμουν σε μια συνάντηση με τους Παλαιστίνιους και τους Ισραηλινούς, όπου κάποιος, δήλωσε: «Αυτό δεν θα συμβεί ποτέ». Τότε του είπα: «Λοιπόν, αυτή η φράση δεν θα πρέπει να σηκωθεί από αυτό το τραπέζι».
Όντως, στην πολιτική, μερικές φορές αυτό που δεν θα συνέβαινε ποτέ στην πραγματικότητα αρχίζει να συμβαίνει. Και πρέπει οι άνθρωποι να το αντέχουν, να δέχονται ότι είναι ιδεαλιστές και ότι λειτουργούν κατ' αρχήν, σε αντίθεση με τη realpolitik. Αν δεν υπήρχαν τέτοια ιδανικά, τότε ολόκληρη η πολιτική μας ευαισθησία θα διαφθειρόταν από αυτή τη διαδικασία.
Και ίσως μια από τις δουλειές της θεωρίας ή της φιλοσοφίας είναι να ανυψώσουν τις αρχές που φαίνονται αδύνατες, ή που έχουν την ιδιότητα του αδύνατου, να σταθούν δίπλα τους και να τις διαθέσουν, ακόμη και όταν φαίνεται εξαιρετικά απίθανο ότι θα πραγματοποιηθεί ποτέ αυτό. Αλλά αυτό εντάξει, είναι μια υπηρεσία.
Τι θα συνέβαινε αν ζούσαμε σε έναν κόσμο όπου δεν θα υπήρχαν άνθρωποι που θα το έκαναν αυτό; Αυτός θα ήταν ένα φτωχός κόσμος.

 

Διόρθωση: Σ’ αυτό το άρθρο έγινε ενημέρωση που αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι η Τζούντιθ Μπάτλερ δεν έχει πλέον οργανική σχέση με το Τμήμα Ρητορικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια.
Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στις 23 Ιουλίου 2013.

Πηγή: opendemocracy.net

Μετάφραση – Επιμέλεια: Παναγιώτης Ζαβουδάκης

 


[1] Η Judith Butler είναι αμερικανοεβραία μεταστρουκτουραλίστρια φιλόσοφος, η οποία έχει συμβάλει στα πεδία του φεμινισμού, της πολιτικής φιλοσοφίας και της ηθικής. Είναι καθηγήτρια στο τμήμα Ρητορικής και Συγκριτικής Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας (ΣτΜ)

[2] Η Maxine Elliott (Γεννήθηκε στις 5 Φλεβάρη 1868 στο Ρόκλαντ του Μέιν. Πέθανε στις 5 Μάρτη του 1940 στις Κάννες) ήταν αμερικανίδα ηθοποιός και επιχειρηματίας. Όσον αφορά τις επιδόσεις της, υπήρξαν διαφωνίες «για το αν ήταν ή ομορφιά της ή η υποκριτική της ικανότητα που προσέλκυσε πάνω της την προσοχή» (ΣτΜ)

[3] Διεθνική λύση (bi-nationalism): Η λύση του ενός κράτους και η παρόμοια δι-εθνική λύση είναι προτεινόμενες προσεγγίσεις για την επίλυση της ισραηλινο-παλαιστινιακής σύγκρουσης. Οι υποστηρικτές μιας διεθνικής λύσης υποστηρίζουν ένα ενιαίο κράτος στο Ισραήλ, τη Δυτική Όχθη, και, ενδεχομένως, τη Λωρίδα της Γάζας, με την ιθαγένεια και τα ίσα δικαιώματα στη συνδυασμένη οντότητα για όλους τους κατοίκους των τριών περιοχών, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η εθνικότητα ή τη θρησκεία. Ενώ κάποιοι υποστηρίζουν τη λύση αυτή για ιδεολογικούς λόγους, άλλοι αισθάνονται απλά ότι είναι ήδη μια de facto κατάσταση.
Αν και όλο και περισσότερο συζητείται σε ακαδημαϊκούς κύκλους, αυτή η προσέγγιση έχει μείνει έξω από τις επίσημες προσπάθειες για την επίλυση της σύγκρουσης, καθώς επισκιάστηκε από την λύση των δύο κρατών. Η λύση των δύο κρατών συμφωνήθηκε κατ' αρχήν από την κυβέρνηση του Ισραήλ και της Παλαιστινιακής Αρχής στη Διάσκεψη της Αννάπολης το Νοέμβριο του 2007 και παραμένει η εννοιολογική βάση για τις διαπραγματεύσεις που πρότεινε η κυβέρνηση Ομπάμα το 2011. Ωστόσο, το ενδιαφέρον για μια τέτοια λύση αυξάνεται, ωστόσο, καθώς η λύση των δυο κρατών δεν καταφέρνει μια τελική συμφωνία. (ΣτΜ)

[4] Edward Said: Παλαιστινιοαμερικανός κριτικός λογοτεχνίας και πολιτικός στοχαστής (ΣτΜ)

[5] Hannah Arendt: (1906 - 1975) Γερμανοεβραία πολιτική επιστήμονας και φιλόσοφος (ΣτΜ)

[6] Ο Mahmoud Darwish είναι εμβληματική μορφή της Παλαιστινιακής λογοτεχνίας. Γεννήθηκε το 1941 στο Αλ Μπιρουά της Γαλιλαίας το οποίο, μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, το 1948, καταστράφηκε ολοσχερώς και η οικογένεια Νταρουίς κατέφυγε στον Λίβανο όπου παρέμεινε έναν χρόνο προτού επιστρέψει παράνομα στο Ισραήλ και βρει στη θέση του χωριού της μια εβραϊκή αποικία.

Στα δεκαεννιά του χρόνια, δημοσιεύει την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο Πουλιά χωρίς φτερά. Αναγνωρίζεται στην πατρίδα του αλλά και διεθνώς ως μια φωνή της παλαιστινιακής αντίστασης, χάρη στη συλλογή του Φύλλα ελιάς, πολύ γνωστή κυρίως από το ποίημα "Ταυτότητα", ποίημα που γίνεται ύμνος στα χείλη ολόκληρου του αραβικού κόσμου.

Το 1961 προσχωρεί κρυφά στο Κομμουνιστικό Κόμα του Ισραήλ, τη Ρακάχ, και αρχίζει να εργάζεται ως βοηθός συντάκτη στην Αλ Φαγκρ. Ανάμεσα στο 1961 και το 1967 συλλαμβάνεται και φυλακίζεται πολλές φορές για τα κείμενά του και την πολιτική του δραστηριότητα. Ο Νταρουίς ονειρεύεται την επανάσταση και εξυμνεί την πατρίδα, την υπεράσπιση της διεθνιστικής ταυτότητας και την παγκόσμια αλληλεγγύη. 
Μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΟΑΠ, πρόεδρος της Ενωσης Παλαιστινίων Συγγραφέων, ο Μαχμούντ Νταρουίς είναι ο ιδρυτής και διευθυντής ενός από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά αραβικά περιοδικά, το Αλ Κάρμελ. Μετά τις συμφωνίες του Οσλο, ο Νταρουίς εγκαταλείπει την ΟΑΠ διαμαρτυρόμενος για τη συμφιλιωτική στάση της Οργάνωσης κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Προτιμά την ειρήνη, αλλά μια ειρήνη δίκαιη.

Το έργο του, κυρίως ποιητικό, είναι η αληθινή υπεράσπιση ενός τόπου, ενός λαού, ενός πολιτισμού - είναι η τολμηρή επέμβαση μιας γένεσης λογοτεχνικής. Η Παλαιστίνη κυριαρχεί σ' όλο του το έργο, ενώ η μοναξιά και η θλίψη της εξορίας το διαποτίζουν απ' άκρη σ' άκρη, μαζί με το βάρος της δημιουργίας. Αρκετά από τα ποιήματά του έχουν μελοποιηθεί, ενώ το έργο του τιμήθηκε με το Βραβείο Lotus από την Ένωση Αφροασιατών συγγραφέων, το Βραβείο Lenin Ειρήνης από τη Σοβιετική Ένωση, το Παράσημο Γραμμάτων και Τεχνών από τη Γαλλία, το Βραβείο του Ιδρύματος Lanan και το Βραβείο Prince Claus.

Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Η Κατάσταση Πολιορκίας είναι το πρώτο του έργο που μεταφράστηκε στα ελληνικά. (ΣτΜ)

[7] Realpolitik (από τις γερμανικές λέξεις real: ρεαλιστική και politik: πολιτική) είναι η πολιτική ή η διπλωματία που βασίζεται κυρίως στη δύναμη και στους υλικούς παράγοντες παρά σε ηθικά ιδεολογήματα ή προϋποθέσεις ηθικής. Στο πλαίσιο αυτό, η φιλοσοφική προσέγγιση της μοιράζεται με τον ρεαλισμό και τον πραγματισμό. Ο όρος realpolitik συνήθως χρησιμοποιείται υποτιμητικά για να αποδώσει την πολιτική που είναι καταναγκαστική, ανήθικη, ή μακιαβελική.
Ο όρος realpolitik επινοήθηκε από τον Ludwig von Rochau, έναν Γερμανό συγγραφέα και πολιτικό του 19ου αιώνα ο οποίος στο βιβλίο του Grundsätze der Realpolitik angewendet die auf staatlichen Zustände Deutschlands περιγράφει την έννοια του όρου ως εξής:
«Η μελέτη των δυνάμεων που σχηματίζουν, διατηρούν και αλλάζουν ένα κράτος είναι η βάση όλης της πολιτικής διορατικότητας και οδηγεί στην κατανόηση ότι ο νόμος της δύναμης κυβερνά τον κόσμο των κρατών ακριβώς όπως ο νόμος της βαρύτητας διέπει τον φυσικό κόσμο» (ΣτΜ)