Στο στόχαστρο η συλλογική απόφαση και η επιστημονική κρίση
Σε μια πρωτοφανή κίνηση για τα δεδομένα της χώρας, η κυβέρνηση κατέθεσε αγωγή κατά του Πανελλήνιου Κτηνιατρικού Συλλόγου (ΠΚΣ), επιχειρώντας να ακυρώσει αποφάσεις των οργάνων του και να επιβάλει βαριές χρηματικές ποινές, ανοίγοντας επικίνδυνους δρόμους για τη συνδικαλιστική και επιστημονική ελευθερία.
Η αγωγή, που επιδόθηκε στις 12 Δεκέμβρη 2025, αφορά την απόφαση της έκτακτης Γενικής Συνέλευσης του ΠΚΣ στις 15 Ιουνίου 2025 για αποχή από τη λήψη και αποστολή δειγμάτων DNA σε ζώα συντροφιάς, όπως προβλέπεται από επίμαχα άρθρα του ν. 4830/21. Πρόκειται για απόφαση που ελήφθη μετά από μακρά επιστημονική συζήτηση και τεκμηριωμένες ενστάσεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα, τη σκοπιμότητα και την ασφάλεια του μέτρου.
Από τον «διάλογο» στην ποινικοποίηση
Εδώ και πάνω από έναν χρόνο, ο κτηνιατρικός κόσμος έχει επισημάνει ότι η υποχρεωτική στείρωση ή εναλλακτικά η λήψη DNA σε δεσποζόμενα ζώα δεν αντιμετωπίζει το πραγματικό πρόβλημα των αδέσποτων, ενώ ταυτόχρονα παρακάμπτει βασικές αρχές της κτηνιατρικής επιστήμης και της δεοντολογίας. Η απάντηση της πολιτείας δεν ήταν η ουσιαστική επανεξέταση του μέτρου, αλλά διαδοχικές παρατάσεις εφαρμογής, αλλαγές παραβόλων και, πλέον, η δικαστική οδός.
Η κυβέρνηση, αδυνατώντας να πείσει επιστημονικά, επιλέγει να τρομοκρατήσει. Αντί για απαντήσεις στα σοβαρά ερωτήματα που έχουν τεθεί (για την ασφάλεια της λήψης και μεταφοράς γενετικού υλικού, την προστασία προσωπικών δεδομένων, την κλινική καταλληλότητα της στείρωσης) μεταφέρει το βάρος στη συμμόρφωση μέσω κυρώσεων.
Στο στόχαστρο τα συλλογικά όργανα
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η αγωγή στρέφεται ουσιαστικά ενάντια στο ίδιο το δικαίωμα ενός επιστημονικού συλλόγου να αποφασίζει μέσω των καταστατικών του οργάνων. Η απαίτηση για επιβολή χρηματικών ποινών, που φτάνουν τις 5.000 ευρώ ανά κτηνίατρο, δεν συνιστά απλώς νομική διεκδίκηση, αλλά λειτουργεί αποτρεπτικά για κάθε μορφή συλλογικής στάσης και αντίθετης άποψης.
Δημιουργείται έτσι ένα επικίνδυνο προηγούμενο: κάθε κλάδος που διατυπώνει τεκμηριωμένη διαφωνία και οργανώνεται συλλογικά, να βρίσκεται αντιμέτωπος με δικαστικές διώξεις και οικονομική εξόντωση.
Την ίδια ώρα, το βασικό ζήτημα της διαχείρισης των αδέσποτων ζώων παραμένει άλυτο. Η έλλειψη δημοτικών κτηνιατρείων, μόνιμου προσωπικού και σταθερών προγραμμάτων στειρώσεων αδέσποτων συνεχίζει να χαρακτηρίζει την κατάσταση σε όλη τη χώρα. Αντί για επένδυση σε δημόσιες υποδομές και πρόληψη, η πολιτεία επιλέγει λύσεις που μετακυλίουν το κόστος και την ευθύνη στους ιδιώτες και στους επιστήμονες.
Ο ίδιος ο ΠΚΣ έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η επιστημονική κρίση δεν μπορεί να αντικατασταθεί από οριζόντιες νομοθετικές επιβολές και ότι η ευζωία των ζώων δεν διασφαλίζεται με πρόστιμα και βάσεις δεδομένων.
Ζήτημα δημοκρατίας και επιστημονικής αυτονομίας
Η υπόθεση ξεπερνά τα όρια ενός κλαδικού ζητήματος. Αγγίζει τον πυρήνα της λειτουργίας των συλλογικών οργάνων της επιστημονικής κοινότητας. Η επιλογή της κυβέρνησης να απαντήσει με αγωγές εντείνει την ανησυχία για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται κάθε οργανωμένη αντίδραση, επιστημονικών συλλόγων που δεν συμμορφώνονται με τις αντιεπιστημονικές της απόψεις.
Ο Πανελλήνιος Κτηνιατρικός Σύλλογος δηλώνει ότι η απόφαση για αποχή συνδέεται άμεσα με την ευθύνη του κλάδου απέναντι στη δημόσια υγεία, την επιστήμη και την κοινωνία.
