Η αυτοκτονία κτηνοτρόφου στην Πιερία, λίγες ημέρες μετά τη μαζική θανάτωση περίπου 1.000 ζώων του κοπαδιού του λόγω κρούσματος ευλογιάς, φωτίζει με τον πιο σκληρό τρόπο τις συνέπειες της κυβερνητικής πολιτικής στον πρωτογενή τομέα. Πρόκειται για αποτέλεσμα μιας στρατηγικής που αντιμετωπίζει την αγροκτηνοτροφική παραγωγή με όρους κόστους και αριθμών, χωρίς ουσιαστική μέριμνα για τους ανθρώπους που ζουν από αυτήν.
Οι ζωονόσοι δεν είναι απρόβλεπτο φαινόμενο. Απαιτούν πρόληψη, μόνιμη επιτήρηση, στελεχωμένες δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες, εργαστηριακή υποστήριξη και έγκαιρη παρέμβαση. Αντί γι’ αυτό, η πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από υποστελέχωση, καθυστερήσεις, ελλιπή έλεγχο και μετακύλιση της ευθύνης στους ίδιους τους παραγωγούς. Όταν η κατάσταση ξεφεύγει, η κρατική απάντηση περιορίζεται στη μαζική θανάτωση του ζωικού κεφαλαίου, χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο στήριξης και χωρίς εγγυήσεις ότι ο παραγωγός θα μπορέσει να ξανασταθεί στα πόδια του.
Επιπλέον, τα μεγάλα συμφέροντα εξαγωγών φετας, καθώς και η ανάγκη να μειωθεί το ζωικό κεφάλαιο λόγω του σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ, οδηγούν στην επιλογή την μαζικής θανάτωσης αιγοπροβάτων. Η πολιτική αυτή δεν είναι συγκυριακή. Εντάσσεται σε μια μακρόχρονη κατεύθυνση συρρίκνωσης του μικρού και μεσαίου παραγωγού, συγκέντρωσης της παραγωγής σε λιγότερα χέρια και πλήρους προσαρμογής στις επιταγές της ΚΑΠ της ΕΕ, που αντιμετωπίζει τη γεωργία και την κτηνοτροφία ως πεδίο επιχειρηματικής δραστηριότητας. Το αποτέλεσμα είναι η διάλυση των μικρών εκμεταλλεύσεων, η υπερχρέωση, η εγκατάλειψη της υπαίθρου και η εξάρτηση από μεγάλους ομίλους.
Για τον κτηνοτρόφο, το κοπάδι αποτελεί το σύνολο της επαγγελματικής και κοινωνικής του ύπαρξης. Αποτυπώνει χρόνια δουλειάς, γνώση που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, καθημερινό μόχθο σε συνθήκες σκληρές και επισφαλείς. Η σχέση με τα ζώα δεν είναι αφηρημένη. Είναι σχέση φροντίδας, ευθύνης και επιβίωσης. Η κτηνοτροφία, ως ένα από τα αρχαιότερα επαγγέλματα της ανθρωπότητας, συγκροτεί τρόπο ζωής και κοινωνική σχέση με τη φύση και την παραγωγή τροφίμων.
Η απώλεια ενός ολόκληρου κοπαδιού σε ελάχιστο χρόνο, χωρίς πραγματική προοπτική ανασυγκρότησης, οδηγεί σε πλήρη οικονομική κατάρρευση. Το κράτος περιορίζεται σε τυπικές διαδικασίες και σε αποζημιώσεις που καθυστερούν ή δεν επαρκούν, αφήνοντας τον παραγωγό μόνο απέναντι στα χρέη, στις τράπεζες και στην ανασφάλεια για το αύριο. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανθρώπινη τραγωδία δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά προϊόν μιας πολιτικής που θεωρεί τον μικρό κτηνοτρόφο αναλώσιμο.
Οι κινητοποιήσεις αγροτών και κτηνοτρόφων εκφράζουν ακριβώς αυτή τη συσσώρευση αδιεξόδων. Ο αγώνας τους αφορά το δικαίωμα να παραμείνουν στην παραγωγή, να ζουν από τη δουλειά τους, να έχουν στήριξη σε περιόδους κρίσης, να μη μετατρέπονται σε παράπλευρες απώλειες της αγοράς και της ανταγωνιστικότητας. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα αιτήματα αποζημιώσεων, αλλά για σύγκρουση με ένα μοντέλο που οδηγεί συστηματικά στη συγκέντρωση γης και παραγωγής σε λίγους και στην εκτόπιση των μικρών παραγωγών.
Η υπόθεση της Πιερίας αποκαλύπτει τις πραγματικές προτεραιότητες της κρατικής πολιτικής: απουσία πρόληψης, περιορισμένη δημόσια παρέμβαση, διαχείριση της καταστροφής αντί για προστασία της παραγωγής και των ανθρώπων της. Το κόστος μετακυλίεται στους ίδιους τους εργαζόμενους της υπαίθρου, ενώ το σύστημα που γεννά τις κρίσεις παραμένει ανέγγιχτο.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα απαιτείται ρήξη με την υπάρχουσα στρατηγική: δημόσιες και στελεχωμένες υπηρεσίες πρόληψης και ελέγχου, πλήρης και άμεση αποζημίωση στο σύνολο της απώλειας, προστασία από χρέη και κατασχέσεις, σχεδιασμός της αγροκτηνοτροφικής παραγωγής με κριτήριο τις κοινωνικές ανάγκες και όχι την κερδοφορία των λίγων.
