Στα ελληνικά πολιτικά πράγματα, ο «πατριωτισμός» επιστρέφει περιοδικά όχι ως λαϊκή άμυνα απέναντι στην εκμετάλλευση και την ιμπεριαλιστική εξάρτηση, αλλά ως προβιά. Φοριέται εύκολα, αλλάζει πρόσωπα και κάθε φορά κάνει την ίδια δουλειά. Αποπροσανατολίζει, συσκοτίζει, στρατεύει λαϊκά στρώματα σε κατευθύνσεις ξένες προς τα πραγματικά τους συμφέροντα.
Η αρχή έγινε στα μακεδονομαχικά των 90s, με τον Σαμαρά. Εκεί στήθηκε η πρώτη μεγάλη εθνικιστική υστερία της μεταπολίτευσης. Σημαίες, συλλαλητήρια, «προδοσίες» και ούτε λέξη για το ποιος ξεπουλούσε δημόσια περιουσία, ποιος διέλυε εργασιακά δικαιώματα, ποιος έδενε τη χώρα στο άρμα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Ο πατριωτισμός λειτούργησε από τότε ως καπνογόνο.
Στη συνέχεια εμφανίστηκε ο χριστιανορθόδοξος λαϊκισμός του Καρατζαφέρη. Εικόνες, παπάδες, τηλεοπτική αγυρτεία, θεωρίες συνωμοσίας. Ένας λόγος που απευθυνόταν σε κοινωνικά στρώματα ανασφαλή και πολιτικά ανοχύρωτα, κυρίως της υπαίθρου, όπου ο ανορθολογισμός και η θρησκοληψία έχουν βαθιές ρίζες.
Ακολούθησε το πανηγύρι των ψεκασμένων αρχαιοολυμπιοσπαρτιατών, των εθνικοκαπηλικών καρικατούρων που μπέρδευαν τον Λεωνίδα με τα τσιπάκια, την αρχαία Ελλάδα με τα UFO και την πολιτική με το Facebook. Ένα πολιτικό κιτς που λειτούργησε ως θερμοκήπιο για κάτι πολύ πιο σκοτεινό.
Από εκεί ξεπήδησαν οι δολοφόνοι ναζί της Χρυσής Αυγής. Όχι ως παραφωνία, αλλά ως φυσική εξέλιξη. Όταν ο ανορθολογισμός, ο εθνικισμός και το μίσος καλλιεργούνται συστηματικά, κάποια στιγμή παίρνουν μαχαίρι. Μαντρόσκυλα του κεφαλαίου, υπηρέτες μεγαλοεπιχειρηματικών συμφερόντων. Και το πλήρωσαν εργάτες, μετανάστες, αγωνιστές, κομμουνιστές.
Σήμερα το ίδιο έργο παίζεται σε φτηνή ανακατασκευή. Η ινσταγκράμερ Λατινοπούλου, οι αγιορείτικες περικεφαλαίες της Νίκης, οι επιστολές του Ιησού του Βελόπουλου. Άλλοι με φίλτρα, άλλοι με λιβάνι, άλλοι με τηλεμάρκετινγκ. Το περιεχόμενο ίδιο. Πατριωτικές κορώνες, καμία σύγκρουση με το κεφάλαιο, καμία κουβέντα για την εξάρτηση, καμία αναφορά στην εκμετάλλευση.
Κοινός παρονομαστής. Μάζες μισοαμορφωμένες, κοινωνικά πιεσμένες, πολιτικά ανοχύρωτες, που γίνονται εύκολα θύματα κάθε πονηρού πολιτικάντη τύπου Άδωνη, Κούβελα, Σώρρα και των κάθε λογής φυτωρίων που ξεφύτρωσαν ιδιαίτερα στην περίοδο του COVID, εμπορευόμενοι φόβο, σύγχυση και ψευδογνώσεις. Άνθρωποι που δεν εκπαιδεύτηκαν ποτέ να διαβάζουν την πραγματικότητα με όρους τάξης και συμφερόντων, αλλά με όρους πίστης, πατρίδας και μεσσιών.
Πραγματικά, δεν βαρέθηκες;
Ό,τι προβιά κι αν φόρεσες, ένα πράγμα έμεινε ίδιο. Ποτέ δεν αμφισβήτησες την εξουσία του κεφαλαίου.
Η προβιά του μπατριώτη αποκαλύπτεται ξανά για αυτό που ήταν πάντα. Ψευτοπατριωτική, συντηρητική, ακίνδυνη για το σύστημα. Κάθε ψευτοπατριωτική, θρησκόληπτη ή δήθεν αντισυστημική ρητορεία θα συντριβεί από την Ιστορία.
Κι εσύ, σαν γνήσιος ανθρωπάκος, θα συνεχίσεις να τα βάζεις με τον μετανάστη της γειτονιάς σου, το μόνιμα εύκολο θύμα.
