1 Η εισήγηση της Κεντρικής Επιτροπής στο 22ο συνέδριο του ΚΚΕ προσπάθησε να συνοψίσει τη συζήτηση που προηγήθηκε πάνω στις Θέσεις που η Κεντρική Επιτροπή έδωσε στη δημοσιότητα, τις παρατηρήσεις προτάσεις και απόψεις και γενικά τη συζήτηση στις κομματικές οργανώσεις βάσεις και στην αρθρογραφία στον δημόσιο προσυνεδριακό διάλογο και να δώσει απαντήσεις πάνω σε θέματα που τέθηκαν. Για πρώτη φορά η δημοσίευση άρθρων στο δημόσιο διάλογο συνεχίστηκε ως την έναρξη σχεδόν του συνεδρίου που σημαίνει ότι δεν ελήφθησαν καθόλου υπόψη τα άρθρα που δημοσιεύτηκαν μετά από την συνεδρίαση της ΚΕ που επεξεργάστηκε την εισήγηση.
Ουσιαστικά η εισήγηση συνοψίζει όσα οι Θέσεις έθεσαν, ένδειξη ότι στο διάλογο, που δεν τον λέει κανείς σε καμία περίπτωση πλούσιο, δεν υπήρξαν ενδιαφέρουσες διαφωνίες και διαφορετικές απόψεις που χρήζουν αναφοράς, αποδοχής ή ενδεχομένως αντίκρουσης. Από τη στιγμή που στις γραμμές του κόμματος υπάρχει σημαντικός αριθμός μελών που διατυπώνει αντιρρήσεις, ενστάσεις και σοβαρές διαφωνίες με την πολιτική, τις εκτιμήσεις και την τακτική του σημαίνει ότι αυτές δεν μπήκαν στη συζήτηση ή χωρίς πολλά πολλά παρακάμφθηκαν.
Η ομόφωνη σχεδόν αποδοχή των θέσεων δεν αποδίδει τις σκέψεις και τους προβληματισμούς των μελών που διατυπώνονται σε διάφορες ευκαιρίες, το ότι δεν εκφράζονται δεν σημαίνει βεβαίως και ότι εξαλείφθηκαν. Σε μέρος των κομματικών μελών και της επιρροής του κόμματος υπάρχει προβληματισμός και δυσαρέσκεια από τις επιδόσεις του, αρκετοί τοποθετούνται με σαφήνεια ότι η πολιτική και η δράση του δεν φέρνει αποτελέσματα, δεν αλλάζουν συνειδήσεις, το κίνημα δεν προοδεύει. Και εν τέλει με αυτά δεδομένα είναι ιδιαίτερα δύσκολο έως αδύνατο να ανταποκριθεί στις μεγάλες απαιτήσεις που διαμορφώνουν οι μεγάλες διεθνείς ανατροπές και η εσωτερική κατάσταση, η φθορά και η απαξίωση του πολιτικού συστήματος, των κρατικών θεσμών, των κομμάτων και με μια έννοια και του ίδιου του ΚΚΕ, ώστε να παρεμποδιστεί η αναμόρφωση του πολιτικού σκηνικού με τους όρους της αστικής τάξης που επιχειρείται και θα επιχειρηθεί. Αυτή οι προβληματισμοί που απασχολούν σημαντικό τμήμα κομμουνιστών δεν εμφανίστηκαν στους συνέδριο.
2 Το μοναδικό ζήτημα που απασχόλησε το συνέδριο είναι η κατάσταση και η προετοιμασία του κόμματος για τη μεγάλη οικονομική και κοινωνική κρίση που ωριμάζει παγκόσμια και στη χώρα μας και ενδεχομένως υπό προϋποθέσεις να οδηγήσει σε επαναστατικές συνθήκες. Παρότι εξετάζοντας την κατάσταση του κόμματος αναγκαστικά η αναφορά θα πάει στις εξελίξεις, στο πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον, στις διεθνείς αντιθέσεις όλα αυτά όμως εξετάζονται αποσπασματικά, ενώ θα έπρεπε να βρίσκονται στο επίκεντρο, αφού διαμορφώνουν νέα δεδομένα νέες συνθήκες και απαιτούν ανάλογες προσαρμογές ακόμη και βαθιές αλλαγές της πολιτικής του κόμματος.
Επαναλαμβάνεται η θέση ότι σε μη επαναστατική κατάσταση οι επαναστάτες οφείλουν να κάνουν επαναστατική δουλειά προετοιμασίας εκπαίδευσης δυνάμεων μέσα στην ταξική εργατική πάλη, στην οικοδόμηση της κοινωνικής συμμαχίας της εργατικής τάξης με τα φτωχά στρώματα των αγροτών, των αυτοαπασχολούμενων της πόλης, των ανέργων… Και αυτό σημαίνει ικανότητα σύνδεσης με πολιτικά πιο απόμακρες μάζες, διεύρυνση της συνδικαλιστικής επιρροής με αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων παντού, η οποία όμως πρέπει να αποκτήσει στέρεα ιδεολογικοπολιτικά χαρακτηριστικά να αποτυπωθεί στην οικοδόμηση του κόμματος σε κρίσιμους χώρους με ενίσχυση στο κομμουνιστικών χαρακτηριστικών του και στο πώς αυτά εκφράζονται στην καθημερινή δράση των οργανώσεων του ΚΚΕ και της ΚΝΕ. Και σημειώνεται ότι, στην πορεία ανάπτυξης των αγώνων της ταξικής επαναστατικής πάλης θα υπάρξουν γεγονότα που θα επιδράσουν καταλυτικά στη συνείδηση θα έχουμε και γρήγορες μεταβολές, μέρες που ισοδυναμούν με χρόνια της προηγούμενης συνηθισμένης ζωής…
Αυτή είναι πολύ γενική τοποθέτηση που μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους και να έχει πολύ διαφορετικά αποτελέσματα για την εργατική τάξη και το εργατικό και λαϊκό κίνημα. δεν είναι μονόδρομος. Και προφανώς η θέση ότι προϋπόθεση για όλα αυτά είναι η ιδεολογικοπολιτική θωράκιση του κόμματος, η αποφασιστική βελτίωση της λειτουργίας του από την Κεντρική Επιτροπή ως τις οργανώσεις βάσης δεν συνιστά καθόλου ικανοποιητική απάντηση. Μια ορισμένη ιδεολογικοπολιτική ενότητα, εντελώς αναγκαία, από μόνη της δεν διαμορφώνει κόμμα ικανό να ανταποκριθεί σε μεγάλες ανατροπές. Ιδεολογικό πολιτική ενότητα μπορεί να έχει και ένα κόμμα ρεφορμιστικό ακόμη και κόμμα αστικό, που όμως δεν είναι επαναστατικό κόμμα και δεν διαθέτει επαναστατική πολιτική και στόχους. Πολύ περισσότερο που πρέπει κανείς να προβληματιστεί κατά πόσο ιδεολογικοπολιτική θωράκιση μπορεί να επιτευχθεί, ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες.
3 Η ταξική πάλη δεν είναι μόνο ιδεολογική πάλη είναι και πολιτική και συνδικαλιστική-οικονομική και κάθε τομέας έχει την αυτοτέλεια και τους κανόνες του και τους φορείς μέσω των οποίων υλοποιείται, όμως η διασύνδεση τους με λειτουργικό και αποτελεσματικό τρόπο είναι εντελώς αναγκαία, ώστε να υπηρετείται ο σκοπός. Από τα συνεδριακά κείμενα και όλες τις επεξεργασίες και τη δράση του κόμματος φαίνεται η μονομέρεια στην ιδεολογική προετοιμασία και η υποβάθμιση των άλλων δύο πλευρών της ταξικής πάλης με έντονα τα στοιχεία ανεπαρκούς επεξεργασίας και λαθών.
Ενδεικτικό παράδειγμα είναι τα συμπεράσματα από τις μεγάλες πρόσφατες κινητοποιήσεις των αγροτών. Δεν φαίνεται ότι η εισήγηση αντιλαμβάνεται τα νέα ποιοτικά στοιχεία στο αγροτικό κίνημα που αναπτύσσεται, τη σοβαρή κοινωνικοταξική διεύρυνση του, την απειλή ξεκληρίσματος που εντάθηκε, με μία έννοια φαίνεται να μένει στην παλιά θέση της φτωχομεσαίας αγροτιάς ή των βιοπαλαιστών αγροτών. Αναφέρεται στην ανάγκη καλά επεξεργασμένου πλαισίου πάλης που περιλαμβάνει μία αντιμονοπωλιακή αιχμή(;) που θα αποτελέσει το “φράγμα απέναντι στη συγκυριακή δυσαρέσκεια προς την κυβέρνηση”. Είναι όμως ζήτημα μιας αντιμονοπωλιακής αιχμής για να μην επικρατήσει η απλή αντικυβερνητική δράση ή το πλαίσιο διεκδικήσεων και οι μορφές πάλης, η ιδεολογικοπολιτική στήριξη τους που πρέπει με αποτελεσματικό τρόπο να αντιπαρατίθεται στην επίθεση που δέχεται η πλειοψηφία του αγροτικού κόσμου, λαμβάνοντας φυσικά υπόψιν της ταξικές διαβαθμίσεις της; Η ανάδειξη των αιτιών που οδηγούν στα εκρηκτικά προβλήματα και κυρίως ο ρόλος της ΚΑΠ και της πολιτικής της ΕΕ συνολικά και μαζί της πολιτικής των αστικών κυβερνήσεων της χώρας που έχουν προγράψει τη μεγάλη πλειοψηφία του αγροτικού κόσμου.
Τα αρχικά αιτήματα ήταν κατά βάση οικονομικά αιτήματα ανακούφισης, το κύριο πρόβλημα, η απειλή ξεκληρίσματος και οι αιτίες της ήταν υποβαθμισμένη, ακόμα και τη συμφωνία ΕΕ- Mercosur έκφραση των συμφερόντων που κυριαρχούν στην ΕΕ και που η αστική τάξη της χώρας μας αποδέχθηκε χωρίς καμία διαμαρτυρία, άλλες δυνάμεις την έθεσαν στο πλαίσιο του αιτημάτων των αγροτών και όχι το ΚΚΕ.
Ύστερα η εργατοαγροτική συμμαχία και γενικότερα η συμμαχία με τα εργαζόμενα στρώματα της πωλήσεις δεν είναι ζήτημα έκφρασης αλληλεγγύης, όπως γράφει η εισήγηση, αλλά προβολής και διεκδίκησης των κοινών συμφερόντων εργατών και μικροαστικών στρωμάτων απέναντι στις επιδιώξεις του κεφαλαίου, των κυβερνήσεων και της ΕΕ.
4 Στο ζήτημα των αγροτικών κινητοποιήσεων η εισήγηση περιλαμβάνει 3 σημεία ενδεικτικά της αντίληψης και των επιδιώξεων του κόμματος.
Το πρώτο Οι παραπάνω προϋποθέσεις (επεξεργασμένο πρόγραμμα έκφραση έμπρακτης αλληλεγγύης κλπ), γράφει, είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για να πάρει σάρκα και οστά η ιδεολογική πολιτική οργανωτική κομμουνιστική πρωτοπορία που παλεύει για ζωντανές δομές του κινήματος ανεξάρτητα από τον αριθμητικό συσχετισμό, ώστε να αναδείξει συνδικαλιστές, να οργανωθούν συνδικαλιστικά νέες δυνάμεις, να παίξουν αποφασιστικό ρόλο στη ζωντανή λειτουργία των συλλόγων….
Το δεύτερο Πεδίο διαπάλης αποτελεί και η εναλλαγή πιο ήπιων και πιο ανεβασμένων μορφών πάλης, έτσι ώστε να αποφεύγονται προβοκάτσιες, να μη διασπάται το οργανωμένο αγροτικό κίνημα, αλλά και να μην αποδυναμώνεται η προώθηση της κοινωνικής συμμαχίας, να περιορίζονται οι απογοητεύσεις και να εμποδίζονται ανάλογες αντιλήψεις περί αναποτελεσματικότητας των αγώνων….
Το τρίτο Να ζυμώνεται και να συνειδητοποιείται ευρύτερα πως η κρατική στήριξη του αγροτοπαραγωγού προϋποθέτει επιστημονικό κρατικό σχεδιασμό των κοινωνικοποιημένων μέσων παραγωγής, πως απαλλαγή του αγροτοπαραγωγού από τη μέγγενη του βιομηχάνου, του εμπόρου, της τράπεζας προϋποθέτει να καταργηθεί και η αγοραπωλησία της γης. Να συνειδητοποιείται ότι για να «μη φύγει ο αγρότης από τη γη του που τη χρησιμοποιεί ως μέσω παραγωγής» είναι απαραίτητο να υπάρχει σοσιαλιστικό κράτος που θα εξασφαλίζει υποδομές προστασίας από φυσικές καταστροφές, θα εισάγει νέες τεχνολογίες μηχανήματα και οργάνωση που θα προστατεύουν τον παραγωγό και την παραγωγή, θα ανεβάζουν τα βιοτικό επίπεδο, θα αυξάνουν τον ελεύθερο χρόνο του πλουτίζοντας τα ενδιαφέροντά του και δίνοντας διέξοδο στις αναζητήσεις μιας πολύπλευρης δράσης και ζωής… Σε τελευταία ανάλυση η διαφώτιση προς τον αγρότη να μη φοβάται την κατάργηση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας να αντιληφθεί τα πλεονεκτήματα της σοσιαλιστικής ιδιοκτησίας ακόμα και στη γη. Μόνο σε αυτή τη βάση μπορεί να οικοδομείται μια αγωνιστική σχέση με αγροτικές δυνάμεις σε αντιπαράθεση και απεμπλοκή από αυταπάτες για αλλαγή κυβερνητικής πολιτικής με πολιτική στήριξη άλλων αστικών κομμάτων, σε απεμπλοκή από την αναζήτηση μιας “καλύτερης” ΚΑΠ….
Τι μας λένε όλα αυτά; Ότι βασικός στόχος της δράσης του κόμματος είναι να πάρει σάρκα και οστά μια ορισμένη κομμουνιστική πρωτοπορία, η οποία θα ζωντανέψει τις δομές του κινήματος, είναι ο πρώτος και κύριος στόχος. Η διαμόρφωση κινήματος, η διεύρυνσή του, η συμμαχία εργατικής τάξης μικροαστικών στρωμάτων να διεκδικεί κατακτήσεις και μέσα από αυτήν την προσπάθεια να δυναμώσουν από κάθε άποψη οι κομουνιστικές δυνάμεις έρχεται σε δεύτερη μοίρα, ενδιαφέρει κυρίως να διαμορφωθεί ένας ισχυρός κομμουνιστικός πυρήνας.
Ως προς το δεύτερο σημείο που αναφέρει ότι σε περιόδους μεγάλης δυσαρέσκειας στον αγροτικό πληθυσμό όταν μεγάλα τμήματα του αγροτικού κόσμου βγαίνουν στη δράση πρέπει να εναλλάσσονται οι μορφές πάλης ώστε να αποφεύγονται οι προβοκάτσιες, να ελαττώνεται ο κίνδυνος διάσπασης της κοινωνικής συμμαχίας και να περιορίζονται οι αντιλήψεις περί αναποτελεσματικότητας που θα αναπτυχθούν πρέπει να τεθεί ευθέως το ερώτημα: Ποιο είναι το κριτήριο της χρονικής διάρκειας ενός συνδικαλιστικού αγώνα, ιδιαίτερα σε αγώνες μεγάλους με μεγάλη συμμετοχή ενθουσιασμό και συσπείρωση; Το Βασικό κριτήριο είναι ο βαθμός συσπείρωσης, οι αντοχές και η αποφασιστικότητά των αγωνιζόμενων, ώστε να εξαντλήσουν τα όποια περιθώρια πίεσης για να αποσπάσουν κατακτήσεις και νίκες σε βάρος του κράτους και το κεφαλαίου. Δεν είναι ο πάντα υπαρκτός κίνδυνος προβοκάτσιας που δεν πρόκειται να εκλείψει ούτε τις πρώτες μέρες μίας κινητοποίησης, την πρώτη εβδομάδα ή τον πρώτο και το δεύτερο μήνα. Ο υπαρκτός κίνδυνος προβοκάτσιας πρέπει να αντιμετωπίζεται με τη συσπείρωση, την ενότητα και την επαγρύπνηση, την αλληλεγγύη από άλλα εργατικά και λαϊκά τμήματα και όχι με το χαλάρωμα και το κλείσιμο των αγώνων. Αν ένας αγώνας σταματήσει με πρωτοβουλία της πρωτοπορίας ενώ υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις συνέχισης του, θα έχει πολύ μεγάλες επιπτώσεις οι οποίες θα εκδηλωθούν αν όχι την πρώτη φορά που θα συμβεί σίγουρα τη δεύτερη ή την τρίτη. Θα υπάρξει μείωση της συμμετοχής της συσπείρωσης και της εμπιστοσύνης και η ρετσινιά του πυροσβέστη των αγώνων θα κολλήσει για τα καλά, κάτι που σήμερα ακούγεται όλο και πιο συχνά και άντε η πρωτοπορία να αποδείξει το αντίθετο.
Ουσιαστικά η πιο πάνω θέση πηγάζει από την αντίληψη ότι δεν πρέπει να ξοδεύονται αγωνιστικές δυνάμεις στους καθημερινούς αγώνες, αντίθετα να τίθενται όρια και να περιφρουρούνται οι δυνάμεις για τη στιγμή της επαναστατικής κρίσης. Έτσι όμως δεν πρόκειται να υπάρξουν ευάριθμες και ετοιμοπόλεμες δυνάμεις για τη στιγμή αυτή. Οι αγωνιστικές δυνάμεις, το κίνημα της ανατροπής μέσα από μεγάλους αγώνες διαμορφώνεται. Τα μεγάλα κινήματα και οι μεγάλοι στόχοι που θέτουν, οι πλατιές δυνάμεις που κινητοποιούν, αυτά σμιλεύουν και σφυρηλατούν την αυτοπεποίθηση και την αισιοδοξία των αγωνιζόμενων, διαμορφώνουν συνειδήσεις, αλλάζουν τους συσχετισμούς και ανοίγουν δρόμους προς τις μεγάλες εξελίξεις. Αυτό δεν το κάνουν οι λόγοι, τα πολύφυλλα προγράμματα που δεν υλοποιούνται και τα μεγάλα λόγια. Ακόμη δε περισσότερο που η ανάπτυξη τον αγώνων επιδρά σημαντικά στο βάθεμα της κρίσης και στην ενδεχόμενη εκδήλωση επαναστατικής κατάστασης. Βέβαια το υποκείμενο δεν καθορίζει αποφασιστικά το χρόνο ξεσπάσματος της κρίσης, ούτε και τη μετατροπή της σε επαναστατική κατάσταση και με αυτή την έννοια η εξέλιξη αυτή είναι αντικειμενικό γεγονός.
Ως προς το τρίτο ζήτημα. Η αυτοτελής ζύμωση του κομμουνιστικού προγράμματος και η διαφώτιση των αγροτών με το σύνολο του αγροτικού προγράμματος και της στρατηγικής του κομμουνιστικού κόμματος προφανώς είναι αναγκαία και πρέπει να γίνεται. Στην περίοδο της προετοιμασίας και της διεξαγωγής μεγάλων αγώνων η ιδεολογική διαφώτιση πρέπει να στρέφεται και να φωτίζει τα άμεσα προβλήματα που τίθενται, να φωτίζει τις κύριες αιτίες των προβλημάτων που πλήττουν τον αγροτικό κόσμο, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την αγροτική πολιτική της και την πολιτική της ελληνικής κεφαλαιοκρατίας. Να θέτει την απειθαρχία στην ΚΑΠ και γενικότερα την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα συμφέροντα που εκφράζουν. Να επιχειρηματολογεί ολοκληρωμένα για την ανάγκη σύγχρονων δημοκρατικών συνεταιρισμών των αγροτών για να λυθεί το πρόβλημα του μικρού μεγέθους των εκμεταλλεύσεων, της μείωσης του κόστους παραγωγής και της μεγαλύτερης δύναμης διαπραγμάτευση της τιμής των προϊόντων, κόντρα στην πολιτική συγκέντρωσης της γης και της παραγωγής σε λίγους και την προλεταριοποίηση των μικρότερων και μεσαίων παραγωγών και την ακρίβεια σε βάρος των καταναλωτών. Η επιχειρηματολογία ότι για να μη φύγει ο αγρότης από τη γη και την παραγωγή του απαιτείται επαναστατική εξουσία σοσιαλισμός και κρατικοποίηση της γης των αγροτών δεν είναι η ζύμωση που αναπτύσσει τους αγώνες και τις διεργασίες, δεν δίνει αποτελέσματα, δεν διαμορφώνει κίνημα και εν τέλει δεν δημιουργεί ισχυρό κομμουνιστικό κόμμα.
5 Η υπέρμετρη ιδεολογικοποίηση της δράσης δεν είναι η απάντηση. Η κομμουνιστική ιδεολογία και γενικότερα η μαρξιστική λενινιστική θεωρία πρέπει να είναι η βάση της ανάλυσης των φαινομένων και από κοινού με την ιστορική πείρα να διαμορφώνουν ορθή και αποτελεσματική πολιτική και δράση. Η υπέρμετρη ιδεολογικοποίηση οδηγεί σε αποτυχίες και αδιέξοδα με πιο χαρακτηριστικό αυτό που συμβαίνει τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημά μέσω του ΠΑΜΕ. Παρατίθεται ένας τεράστιος αριθμός οικονομικών αιτημάτων τα οποία δεν συνδέονται καθόλου με πολιτικά αιτήματα που αμφισβητούν τη σημερινή κατάσταση όπως απειθαρχία και έξοδος από την ΕΕ, απλώς πασπαλίζονται με αναφορές στο σοσιαλισμό στην κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής και την εργατική εξουσία. Αντί διαμόρφωση πολιτικής με όλα τα στοιχεία της έχουμε μια παράθεση της μαρξιστικής λενινιστικής θεωρίας μαζί με οικονομικά αιτήματα. Είναι μία μορφή οικονομισμού.
6 Η εισήγηση προχωρεί σε πολλές διαπιστώσεις χωρίς να είναι πάντα ορθές και κυρίως δεν δίνει τις αναγκαίες ερμηνείες και εξηγήσεις. Έτσι όμως αντιμετώπιση των αδυναμιών και των προβλημάτων λείπει, οι αδυναμίες διαιωνίζονται και η κατάσταση χειροτερεύει.
Η εισήγηση αξιολογεί ιδιαίτερα θετικά τη λειτουργία και τη δράση της Κεντρικής Επιτροπής. Εκτιμά σημαντική πρόοδο στην καθοδήγηση των κινημάτων, βελτίωση της συμπαράταξης δυνάμεων στη βάση της αντιμονοπωλιακής αντικαπιταλιστικής γραμμής, άμεση κομματική και μαζική παρέμβαση στα μεγάλα γεγονότα που εξελίχθηκαν την προηγούμενη περίοδο, πρόοδο στην επεξεργασία ιδεολογικών και πολιτικών ζητημάτων, σημαντική αντανάκλαση όλων αυτών των θετικών δυνατοτήτων στην εκλογική και συνδικαλιστική επιρροή κ.α. Αντιθέτως διαπιστώνει μεγάλες καθυστερήσεις στην απόδοση και τη δράση των Γραφείων Περιοχής και των Τομεακών Γραφείων και ακόμη μεγαλύτερη στη λειτουργία και τη δράση των ΚΟΒ, στις οποίες διαπιστώνει απαράδεκτα φαινόμενα χαλαρότητας, φιλελευθερισμού, συνθήκες που υποβαθμίζουν το ρόλο των κομματικών μελών, υποχώρηση απέναντι σε δυσκολίες και διοικητικές πρακτικές. Για όλα αυτά τα φαινόμενα καμία εξήγηση δεν δίνεται και κυρίως δεν απαντάται το γεγονός πώς είναι δυνατόν η Κεντρική Επιτροπή να έχει τέτοια πρόοδο να αντιμετωπίζει τόσο σημαντικά προβλήματα με ικανοποιητικό τρόπο και όλη αυτή η βελτίωση να μην αντανακλάται σε ολόκληρο το κόμμα;
Η απάντηση που δίνεται να βελτιωθεί η καθοδήγηση να οργανωθεί η ιδεολογική δουλειά στο κόμμα και ιδιαίτερα στις οργανώσεις βάσης προφανώς δεν είναι ικανοποιητική, εξάλλου σε όλα τα προηγούμενα συνέδρια αυτή η εξήγηση και αυτή η προτροπή δινόταν. Εδώ κάτι πιο σημαντικό συμβαίνει και πρέπει να μπει το δάχτυλο επί των τύπων των ήλων. Ο Δημοκρατικός Συγκεντρωτισμός, αν πραγματικά λειτουργεί όπως πρέπει, είναι ένα όπλο για να αντιμετωπίζονται τέτοια προβλήματα να αναδεικνύονται προβλήματα, ιδέες και προτάσεις και να είναι ανοιχτές στο κομματικό σώμα. Με ποιο άλλο τρόπο θα ωριμάσει η κομματική οργάνωση βάσης και θα γίνει το κόμμα στο χώρο της όπως ήτανε η διαχρονική αντίληψη για το ρόλο της. Η εικόνα που περιγράφει η εισήγηση παραπέμπει σε έναν καταμερισμό εντός του κόμματος που η ηγεσία σκέφτεται, επεξεργάζεται προτάσεις ιδέες και σχέδια, βελτιώνεται συνεχώς και η βάση καλείται να εκτελέσει τα σχέδια αυτά χωρίς τη γνώση τα κατάλληλα εφόδια και με διοικητικούς τρόπους πολλές φορές. Στο κομμουνιστικό κόμμα όμως δεν μπορεί να υπάρχουν, τουλάχιστον με αυτόν τον τρόπο, σκεπτόμενοι και χειρώνακτες-εκτελεστές.
7 Η εισήγηση διαβεβαιώνει ότι η δράση των δυνάμεων του κόμματος στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα είναι ιδιαίτερα επιτυχημένη, έχει διαμορφώσει πολύ σημαντικά αποτελέσματα και ως απόδειξη παρατίθεται η κατάκτηση της πλειοψηφίας στις διοικήσεις πολλών εργατικών κέντρων και ομοσπονδιών και η ανάδειξη του ΠΑΜΕ σε πρώτη δύναμη στην ΑΔΕΔΥ. Θεωρεί ότι τα θετικά αποτελέσματα στις αρχαιρεσίες των συνδικαλιστικών οργανώσεων και η θετική διαμόρφωση των συσχετισμών δύναμης είναι αποτέλεσμα της πρωτοπόρας δράσης που αναπτύσσει το κόμμα, της απήχησης της πολιτικής του που αναγνωρίζεται πλατιά από τους εργαζόμενους. Άλλους σημαντικούς παράγοντες δεν αξιολογεί, όπως την απαξίωση σε μεγάλο βαθμό των υπόλοιπων δυνάμεων στο κίνημα και της διαμόρφωση ενός σημαντικού κενού που οι δυνάμεις του κόμματος καλύπτουν χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία κυρίως μέσω της σφιχτής παρέμβασης και του μηχανισμού κινητοποίησης τους. Η αύξηση της επιρροής του δεν προέρχεται από την ανάπτυξη των αγώνων και της πρωτοπόρας δράσης του που προκαλεί θετικές βαθιές διεργασίες στις συνειδήσεις των εργαζομένων. Είναι μία μετακίνηση σε συνθήκες βαθιάς κρίσης των άλλων παρατάξεων και συνολικά του ίδιου του συνδικαλιστικού κινήματος. Αν πράγματι οι ανακατατάξεις αυτές και η ανατροπή του συσχετισμού ήταν αποτέλεσμα συνδικαλιστικών και πολιτικών ανακατατάξεων θα είχε αντανάκλαση και στο ίδιο του κίνημα και τους αγώνες. Αυτό δεν συμβαίνει. Έχουμε αγώνες άμαζους, επετειακούς, τις περισσότερες φορές μια γραφειοκρατική λειτουργία από τα πάνω. Στη μεγάλη πλειονότητα των σωματείων ουσιαστική παρουσία έχουν μόνο οι διοικήσεις τους με μικρή ή και καθόλου συμμετοχή των μελών στη λειτουργία και τη δράση. Αλλιώς δεν εξηγείται σωματεία που ψηφίζουν 1000 και περισσότεροι εργαζόμενοι να κάνουν ελάχιστες συνελεύσεις με 15 – 20 παρόντες, ποσοστά στις απεργίες μηδαμινά και στα συλλαλητήρια 10-15 άτομα.
Η εισήγηση διαπιστώνει ότι η κατάσταση στα κινήματα προσομοιάζει με κινούμενη άμμο και θεωρεί ότι θα διορθωθεί με ένα ιδεολογικό πολιτικό βάθος που πρέπει να δοθεί στη δράση. Τα πράγματα όμως είναι πολύ χειρότερα και δεν διορθώνονται με αυτό τον τρόπο, αν πράγματι το ενδιαφέρον είναι για την ανάπτυξη ενός ισχυρού κινήματος που συνενώνει πλατιά τμήματα της εργατικής τάξης και των μισθωτών σε ταξική κατεύθυνση, έχει εσωτερική ζωή και πλούσια δράση, παράγοντα διαμόρφωσης των εξελίξεων στη χώρα και όχι κίνημα ελεγχόμενο. Η πρόσφατη κινητοποίηση των εργατοϋπαλλήλων και του λαού της Αθήνας και του Πειραιά στο συλλαλητήριο των αγροτών στο Σύνταγμα είναι αρνητικό προμήνυμα. Έπρεπε να σειστεί κυριολεκτικά η Αθήνα να στείλει μηνύματα, να σκορπίσει ενθουσιασμό στους αγρότες μετά τον πολυήμερο μεγάλο αγώνας τους που δεν είχε πρακτικά σημαντικά αποτελέσματα, στους εργατοϋπαλλήλους και το λαό και να υπογραμμίσει την απόφαση για μεγάλους αποφασιστικούς νικηφόρους αγώνες στο μέλλον.
