Η πρόσφατη δημόσια αντιπαράθεση ανάμεσα σε ρωσικά κομμουνιστικά κόμματα και το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας ανέδειξε για ακόμη μια φορά τις βαθιές ιδεολογικές και πολιτικές αντιθέσεις που διατρέχουν σήμερα το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα.
Αφορμή αποτέλεσε η ανοιχτή έκκληση που απηύθυναν τέσσερις οργανώσεις από τη Ρωσία (ανάμεσά τους το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ρωσικής Ομοσπονδίας και το Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα Ρωσίας) προς τα κομμουνιστικά και εργατικά κόμματα διεθνώς. Στην ανακοίνωσή τους ασκούν σκληρή κριτική στις αποφάσεις του 22ου Συνεδρίου του ΚΚΕ και ιδιαίτερα στη στάση του απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και στη λειτουργία των Διεθνών Συναντήσεων Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων και του ιστότοπου Solidnet.
Τα ρωσικά κόμματα υποστηρίζουν ότι το ΚΚΕ οδηγεί σε διάσπαση το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, περιορίζοντας τη δυνατότητα κοινής συζήτησης και δράσης, ενώ κατηγορούν την ηγεσία του ότι υιοθετεί (κατά τη δική τους εκτίμηση) λανθασμένη ανάλυση για τον σύγχρονο ιμπεριαλισμό και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Στο επίκεντρο της κριτικής τους βρίσκεται η αντίληψη που αποδίδουν στο ΚΚΕ ότι υποβαθμίζει τον ρόλο της σύγκρουσης με το ΝΑΤΟ και τη δυτική ιμπεριαλιστική επιθετικότητα, αλλά και η διαφωνία τους με τη στάση του απέναντι σε διεθνείς πρωτοβουλίες και φόρουμ που παρουσιάζονται ως «αντιιμπεριαλιστικά».
Από την πλευρά του, το ΚΚΕ απάντησε με εκτενές κείμενο του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων, κάνοντας λόγο για συκοφαντική επίθεση και διαστρέβλωση των θέσεών του. Υποστηρίζει ότι η στάση των ρωσικών κομμάτων συνδέεται με τη στήριξη που παρέχουν στην πολιτική της ρωσικής αστικής τάξης στον πόλεμο της Ουκρανίας και ότι αξιοποιούν το επιχείρημα του «αντιφασισμού» για να δικαιολογήσουν την εισβολή. Παράλληλα, το ΚΚΕ τονίζει πως επιδιώκει τη συνέχιση των διεθνών συναντήσεων και τη θεωρητική συζήτηση, απορρίπτοντας τις κατηγορίες περί λογοκρισίας στο Solidnet.
Ωστόσο, πίσω από τη συγκεκριμένη αντιπαράθεση αποτυπώνεται μια ευρύτερη πραγματικότητα: η όξυνση της ιδεολογικής διαπάλης και η αυξανόμενη απομόνωση της γραμμής που εκφράζει το ΚΚΕ από μεγάλα και μαζικά κομμουνιστικά κόμματα, ιδιαίτερα στον ευρωπαϊκό χώρο αλλά και ευρύτερα. Πολλά από αυτά τα κόμματα, ανεξάρτητα από τις μεταξύ τους διαφορές, δεν υιοθετούν τη στρατηγική και τις θεωρητικές επεξεργασίες που προβάλλει το ΚΚΕ τα τελευταία χρόνια ως βάση ανασυγκρότησης του διεθνούς κινήματος.
Είναι αλήθεια ότι σε αρκετές χώρες έχουν καταγραφεί φαινόμενα προσαρμογής κομμουνιστικών κομμάτων σε κρατικές στρατηγικές ή ακόμη και στοιχίσεων πίσω από αστικές τάξεις και γεωπολιτικά μπλοκ. Αυτή η κριτική δεν είναι εντελώς αβάσιμη. Ωστόσο, η απάντηση που προτείνεται από την πλευρά του ΚΚΕ (μέσα από θεωρητικές επεξεργασίες όπως η λεγόμενη «πυραμίδα» του ιμπεριαλιστικού συστήματος και η προσέγγιση των “ανισόμετρων αλληλεξαρτήσεων”) αντιμετωπίζεται από πολλά κόμματα ως προβληματική και εμφανώς λανθασμένη ανάλυση των σύγχρονων διεθνών σχέσεων.
Το αποτέλεσμα είναι ότι αντί να γεφυρωθούν οι διαφορές, διευρύνεται η απόσταση ανάμεσα σε διαφορετικά ρεύματα μέσα στο κομμουνιστικό κίνημα. Η αντιπαράθεση γύρω από τον χαρακτήρα του πολέμου στην Ουκρανία, τη στάση απέναντι στα ιμπεριαλιστικά μπλοκ και τη στρατηγική των κομμουνιστικών κομμάτων στον 21ο αιώνα φαίνεται να λειτουργεί ως καταλύτης αυτών των εξελίξεων.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση που έχει ανοίξει δεν αφορά μόνο τις σχέσεις ανάμεσα σε συγκεκριμένα κόμματα. Αγγίζει πιο βαθιά ζητήματα: την εκτίμηση της διεθνούς κατάστασης, τη στρατηγική της εργατικής τάξης και τον δρόμο για την ανασυγκρότηση ενός διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος που σήμερα παραμένει κατακερματισμένο και σε κρίση. Οι εξελίξεις των επόμενων χρόνων θα δείξουν αν αυτές οι αντιθέσεις θα οδηγήσουν σε νέες συνθέσεις ή σε ακόμη μεγαλύτερη πολυδιάσπαση.
