Τα στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου (Φθινόπωρο 2025) αποτυπώνουν με ωμό τρόπο την κοινωνική πραγματικότητα. Πίσω από τα ποσοστά κρύβεται μια κοινωνία εξαντλημένη, ανασφαλής και βαθιά απογοητευμένη. Στην Ελλάδα, η απαισιοδοξία ξεπερνά σταθερά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η αγωνία για δουλειά, μισθούς, ακρίβεια και δημόσια υγεία παίρνει διαστάσεις κοινωνικού συναγερμού.
Το 60% των εργαζομένων και λαϊκών στρωμάτων δηλώνει ότι προτεραιότητά του είναι η οικονομία και οι θέσεις εργασίας, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Πάνω από τους μισούς ανησυχούν για τον πληθωρισμό και το κόστος ζωής, ενώ το 54% θέτει τη δημόσια υγεία ως κορυφαία ανάγκη. Την ίδια στιγμή, τέσσερις στους δέκα πιστεύουν ότι το βιοτικό τους επίπεδο θα επιδεινωθεί τα επόμενα πέντε χρόνια. Αυτά δεν είναι απλοί δείκτες διάθεσης. Είναι το αποτέλεσμα δεκαετιών μνημονίων, απορρύθμισης της εργασίας, ιδιωτικοποίησης των κοινωνικών αγαθών και διάλυσης του ΕΣΥ, πολιτικές που επιβλήθηκαν στο όνομα της «ευρωπαϊκής σύγκλισης» και της «ανταγωνιστικότητας».
Οι Έλληνες εμφανίζονται σημαντικά πιο απαισιόδοξοι όχι μόνο για το μέλλον της χώρας τους αλλά και για το μέλλον της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διαφορά με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι εντυπωσιακή. Η απαισιοδοξία για το μέλλον της Ελλάδας ξεπερνά κατά δεκαπέντε μονάδες τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ για το μέλλον της ίδιας της Ένωσης κατά δεκατέσσερις. Δεν πρόκειται για σύμπτωση. Η Ελλάδα βρίσκεται στην περιφέρεια του ευρωπαϊκού ιμπεριαλιστικού συστήματος, με παραγωγική αποδιάρθρωση, ενεργειακή εξάρτηση, χαμηλούς μισθούς και ρόλο γεωπολιτικού προκεχωρημένου φυλακίου.
Γι’ αυτό και οι φόβοι εδώ είναι πιο έντονοι. Το 84% ανησυχεί για τις ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές, αποτέλεσμα των πολέμων και των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων στις οποίες πρωτοστατούν ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και ΕΕ. Το 79% φοβάται τις ενεργές πολεμικές συγκρούσεις, το 71% την ενεργειακή εξάρτηση, ενώ πολύ υψηλά καταγράφονται και οι ανησυχίες για την κλιματική κρίση, την τρομοκρατία και την ψηφιακή ανασφάλεια. Πρόκειται για διαφορετικές όψεις του ίδιου προβλήματος, της βαθύτερης εμπλοκής της χώρας στους ενδοϊμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς.
Παρά τη γενικευμένη ανασφάλεια, μεγάλα ποσοστά δηλώνουν ότι θέλουν «περισσότερη Ευρώπη» στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας. Όμως αυτή η ασφάλεια μεταφράζεται ήδη σε δισεκατομμύρια για εξοπλισμούς, στρατιωτικοποίηση, νέες βάσεις και συμμετοχή σε πολεμικά μέτωπα και όχι σε καλύτερους μισθούς, ισχυρό ΕΣΥ ή κοινωνικές παροχές. Την ίδια ώρα, μόλις το 34% έχει θετική εικόνα για την ΕΕ και μόνο το 40% θεωρεί ότι η συμμετοχή της χώρας είναι ωφέλιμη, ποσοστό που συνεχώς μειώνεται. Η πραγματικότητα διαψεύδει την επίσημη προπαγάνδα των κομμάτων του ευρωμονόδρομου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι ένωση λαών. Είναι ένωση μονοπωλίων και αστικών κρατών, μηχανισμός επιβολής νεοφιλελεύθερων αναδιαρθρώσεων, περιορισμού κοινωνικών δικαιώματων και αναδιανομής πλούτου προς το κεφάλαιο. Η ελληνική εμπειρία είναι αποκαλυπτική. Μνημόνια, φτώχεια, μαζική μετανάστευση νέων επιστημόνων, διάλυση κοινωνικών υπηρεσιών και ιδιωτικοποίηση κάθε δημόσιου αγαθού.
Το Ευρωβαρόμετρο καταγράφει το αποτέλεσμα αλλά δεν δείχνει τη διέξοδο. Η διέξοδος δεν βρίσκεται ούτε σε μεταρρυθμίσεις εντός του ίδιου πλαισίου ούτε σε νέες αστικές διαχειρίσεις. Βρίσκεται στη συλλογική πάλη της εργατικής τάξης και των βιοπαλαιστών της πόλης και της υπαίθρου για σταθερή δουλειά με δικαιώματα, για αυξήσεις στους μισθούς, για αποκλειστικά δημόσια υγεία και παιδεία, για απεμπλοκή από τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, για σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Ένωση του κεφαλαίου και της εκμετάλλευσης.
Η αγωνία που αποτυπώνεται στα ποσοστά μπορεί να γίνει δύναμη ανατροπής αν μετατραπεί σε οργανωμένη πάλη και πολιτική σύγκρουση με το σύστημα που γεννά ανασφάλεια, φτώχεια και πολέμους. Γιατί όσο η χώρα παραμένει δεμένη στο άρμα της ευρωπαϊκής ιμπεριαλιστικής ολοκλήρωσης, τόσο οι εργαζόμενοι θα πληρώνουν την «ανάπτυξη» των λίγων.
