Η μεγάλη οικονομική κρίση του 1973-75 που πήρε την ονομασία πετρελαϊκή κρίση έδωσε το οριστικό χτύπημα στον κεϋνσιανισμό και το κεφάλαιο εν μέσω σοβαρών διχογνωμιών και αντιπαραθέσεων επέλεξε τον νεοφιλελευθερισμό για την αντιμετώπιση της κρίσης του. Κεντρική ιδέα του νεοφιλελευθερισμού ήταν η ιδιωτικοποίηση όλων των κρατικών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, το πέρασμα στο ιδιωτικό κεφάλαιο σημαντικών τμημάτων κοινωνικών δραστηριοτήτων του κράτους που μπορούσαν να δώσουν σοβαρά κέρδη, επίθεση στα εργατικά δικαιώματα με στόχο τη μείωση της τιμής της εργατικής δύναμης, το άνοιγμα όλων των αγορών παγκόσμια. Έτσι με τη φυγή προς τα μπρος το κεφάλαιο και οι εκπρόσωποι του υπολόγιζαν να αντιμετωπίσουν την οικονομική κρίση και το στασιμοπληθωρισμό και μαζί τη λαϊκή δυσαρέσκεια και τις λαϊκές αντιδράσεις.
Η οικονομική κρίση του 2008 έπληξε ολόκληρο τον καπιταλιστικό κόσμο λόγω του διεθνοποιημένου χαρακτήρα των οικονομιών. Είχαν προηγηθεί τρεις δεκαετίες απόλυτης κυριαρχίας του κεφαλαίου, ο αντίπαλος του, η Σοβιετική Ένωση και το σοσιαλιστικό στρατόπεδο, δεν υπήρχαν πλέον και το εργατικό κίνημα βρισκόταν σε συνεχή υποχώρηση. Τα παραπάνω έδιναν μεγάλη αυτοπεποίθηση στο κεφάλαιο και στους πολιτικούς εκπροσώπους του και αυτό εκφράστηκε με τις γνωστές θεωρίες περί του τέλους της ιστορίας και της αιωνιότητας του καπιταλισμού. Σε αυτό το κλίμα ευφορίας η κρίση σε σημαντικό βαθμό υποτιμήθηκε θεωρήθηκε ότι σύντομα θα ξεπεραστεί, χαρακτηρίστηκε κρίση του χρηματοπιστωτικού τομέα ή ότι ήταν αποτέλεσμα της έκρηξης της φούσκας της αγοράς ακινήτων στις ΗΠΑ κ. α.
Η αντιμετώπιση της κρίσης έγινε μέσω αιματηρής λιτότητας, επίθεσης στα εργατικά, λαϊκά δικαιώματα και τις κατακτήσεις και μέσω της χορήγησης αφειδώς κρατικού χρήματος πολλών τρισεκατομμυρίων ευρώ στις επιχειρήσεις για να μη χρεοκοπήσουν. Κατ’ αυτόν τον τρόπο αφ’ ενός το δημόσιο χρέος των χωρών εκτοξεύτηκε και αφετέρου δεν υπήρξε καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων, των πιο αδύναμων κεφαλαίων. Αυτή ήταν η αιτία στον ισχνών ρυθμών ανάπτυξης μετά το τέλος της κρίσης. Ουσιαστικά η κρίση δεν ξεπεράστηκε, οι επενδύσεις παρέμειναν σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα.
Στην Ελλάδα οι ελληνικές κυβερνήσεις και οι θεσμοί του ευρωπαϊκού κεφαλαίου θεώρησαν ευκαιρία να αναμετρηθούν με την εργατική τάξη και να πάρουν τη ρεβάνς, να αφαιρέσουν μέσω των μνημονίων κατακτήσεις όλου του προηγούμενου διαστήματος, ισοπέδωσαν μισθούς συντάξεις και δικαιώματα, υποβάθμισαν σε πολύ μεγάλο βαθμό την υγεία, την παιδεία και τις δημόσιες παροχές, ιδιωτικοποίησαν τη δημόσια περιουσία.
Κάπως έτσι χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα για τις καπιταλιστικές οικονομίες το τέλος της δεκαετίας του 2010 η κυβέρνηση Μπάιντεν και η ΕΕ μέσω του Ταμείου Ανασυγκρότηση και Ανάπτυξης διέθεσαν τεράστια ποσά κυρίως μέσω πολυεθνικών και ομίλων επιχειρήσεων για την πραγματοποίηση επενδύσεων πράσινης μετάβασης. Η πολιτική αυτή δεν έδωσε ουσιαστικά αποτελέσματα. Στην περίοδο του κορονοϊού διατέθηκαν ιδιαίτερα σημαντικά ποσά σε φαρμακευτικές εταιρείες παραγωγής εμβολίων και ιατρικών εφοδίων και ενίσχυσης των πληθυσμών λόγου καραντίνας. Με το τέλος της περιόδου αυτής τα οξύτατα προβλήματα φάνηκαν δια γυμνού οφθαλμού, ο στασιμοπληθωρισμός επανήλθε απειλητικός. Ιδιαίτερα στην ΕΕ όπου ο ιμπεριαλιστικός πυρήνας της – Γαλλία και Γερμανία – μπήκε σε ύφεση, άρχισαν οι αμφισβητήσεις για τη σταθερότητα, ακόμη και την ίδια την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Στο εσωτερικό των χωρών ξεσπούν κινήματα, οργανώνονται κόμματα αμφισβήτησης της.
Οι πολιτικές λιτότητας, αφαίρεσης δικαιωμάτων και κατακτήσεων μείωσης μισθών των εργαζομένων ήταν αναγκαίες για το κεφάλαιο δεν ήταν όμως αποτελεσματικές για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Έτσι έμεινε ένας αρκετά δοκιμασμένος από το κεφάλαιο τρόπος η ένταση των ανταγωνισμών διεθνώς και η στροφή στον πόλεμο. Ο πόλεμος είναι η αποτελεσματικότερη και πιο γρήγορη μέθοδος για την καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων, επιχειρήσεων και έργων υποδομής, ώστε να βγουν από την αγορά και την παραγωγή τα πιο αδύναμα κεφάλαια και να αναπαραχθεί ο καπιταλισμός μέσω της ανάπτυξης της παραγωγής εξοπλισμών και στρατιωτικών εφοδίων και να σύρει την οικονομία συνολικά προς την ανάπτυξη, να ανοίξουν μεγάλες μπίζνες για τις πολυεθνικές μέσω της ανοικοδόμησης. Ο εκτοπισμός ουσιαστικά 2,5 εκατομμύριων παλαιστινίων από τη Γάζα στόχο είχε τη μετατροπή της σε Ριβιέρα της Μεσογείου από τις πολυεθνικές πέρα από την καθυπόταξη της παλαιστινιακής αντίστασης.
Η περίοδος των γεωπολιτικών εντάσεων και των πολέμων εγκαινιάστηκε με την απόπειρα αμερικανών και ευρωπαίων να εντάξουν στο ΝΑΤΟ πέραν των χωρών του πρώην Συμφώνου της Βαρσοβίας που μέχρι τότε είχαν εντάξει τη Σουηδία τη Φιλανδία τη Γεωργία και την Ουκρανία. Αυτό θα σήμαινε άμεση περικύκλωση της Ρωσίας και αυτό δεν ήταν δυνατόν η Ρωσία με το αποδεχτεί. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες της Ρωσίας για συνεννόηση και ιδιαίτερα την απόπειρα συνεννόησης με τις ΗΠΑ το τέλος του 2021 ο Μπάιντεν αλαζονικά απέκλεισε κάθε συζήτηση. Άρχισε η επέμβαση της Ρωσίας στην Ουκρανία που συνεχίζεται. Στη συνέχεια ήρθε η επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα και η ισοπέδωση της και τον Ιούνιο του 2025 η επίθεση του Ισραήλ με τη συμφωνία των ΗΠΑ στο Ιράν υπό το πρόσχημα της ανάπτυξης πυρηνικού όπλου στην οποία πήραν μέρος στο τελευταίο στάδιο και οι ίδιες οι ΗΠΑ. Είχαμε την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Μαδούρο και της συζύγου του και τη μεταφορά τους στις ΗΠΑ για να δικαστούν, τη συνεχιζόμενη απόπειρα στραγγαλισμού της Κούβας για να αλλάξουν το καθεστώς και τον προσανατολισμό της χώρας, παράλληλα άλλοι πόλεμοι συνεχίζονται στον πλανήτη με ποιο χαρακτηριστικό το παράδειγμα του Σουδάν όπου υπάρχει ανοιχτή εμπλοκή ξένων δυνάμεων.
Ιδιαίτερα σημαντική πλευρά της στροφής στον πόλεμο και την πολεμική οικονομία είναι η απόφαση επανεξοπλισμού της ΕΕ και συνολικά της Ευρώπης και ιδιαιτέρως της Γερμανίας που συνοδεύονται από τεράστια πολεμική υστερία με την οποία οι ηγεσίες προσπαθούν να δηλητηριάσουν τους λαούς, ώστε ευκολότερα να γίνει αποδεκτός ο επανεξοπλισμός και να συναντήσει λιγότερες αντιστάσεις. Πολεμικά καταφύγια σε κάθε γωνιά της δυτικής και βόρειας Ευρώπης, οδηγίες στους πολίτες των χωρών σχετικά με τα είδη που πρέπει να έχουν προμηθευτεί για τις πρώτες ημέρες της ρωσικής επίθεσης, θεωρίες σενάρια βιβλία και από τα πιο επίσημα στόματα και τα μεγαλύτερα μέσα ενημέρωσης ότι η Ρωσία θα επιτεθεί στη δυτική Ευρώπη ως το 2028. Έτσι φουντώνει ο κίνδυνος του πολέμου και διαδίδεται πλατιά, μεγαλώνει ο φόβος και ακολουθεί η προπαγάνδα να προετοιμαστούν οι λαοί να υποδεχθούν φέρετρα.
Η συζήτηση για τον επανεξοπλισμό και την έξοδο από την κρίση μέσω του πολέμου άρχισε στην ΕΕ πριν χρόνια και ανατέθηκε αργότερα στον Ντράγκι να επεξεργαστεί και να παρουσιάσει προτάσεις. Το Σεπτέμβρη του 2024 στην έκθεση του για Το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας ένας πυλώνας, ίσως ο κυριότερος, είναι η στρατιωτικοποίηση και ο επανεξοπλισμός της. Στόχος όπως αναφέρει είναι η ροή εμπορευμάτων στις εφοδιαστικές αλυσίδες και να υπάρχει απρόσκοπτη ροή της ενέργειας. Θεωρεί την πολεμική βιομηχανία ιδιαίτερα σημαντικό κλάδο και κάνει προτάσεις για την συγκέντρωση και τη συγκεντροποίηση του κλάδου ώστε να γίνει περισσότερο ανταγωνιστικός. Κατ’ αυτό το τρόπο η ΕΕ θα μπορέσει να δράσει ως μεγάλη δύναμη σε περίοδο πολέμου. Άρα οι ιδέες και οι προβληματισμοί και η ανάγκη για επανεξοπλισμό της ΕΕ προϋπήρχαν του Τραμπ και της επιθετικότητάς του.
Ο μεγάλος κίνδυνος του γερμανικού επανεξοπλισμού.
Πρώτη η Γερμανία από όλους τους ευρωπαίους αποφάσισε πρόγραμμα εξοπλισμών ύψους 100 δισεκατομμυρίων και αύξηση των στρατιωτικών της δυνάμεων σε περισσότερους από 300.000 άντρες, ώστε να γίνει ο μεγαλύτερος στρατός της δυτικής Ευρώπης. Χορήγησε τεράστια ποσά σε βιομηχανίες πολεμικού υλικού, εργοστάσια μεγάλων αυτοκινητοβιομηχανιών που δοκιμάζονται από την κρίση άρχισαν να παράγουν άρματα μάχης, οχήματα μεταφοράς προσωπικού και πυρομαχικά. Και μόνο η σκέψη ότι η Γερμανία πυροδότησε δύο παγκόσμιους πολέμους με πολλές δεκάδες εκατομμύρια νεκρούς στην Ευρώπη, περιοχές ολόκληρες ερειπωμένες, οικογένειες ξεκληρισμένες κάνει την απόφαση αυτή να προκαλεί ανατριχίλα, όμως το κεφάλαιο δεν ορρωδεί προ κανενός κινδύνου. Ακολούθησαν άλλες χώρες ξεχωριστά και η ΕΕ με το πρόγραμμα ReArme Εurope με το ποσό των 800 δισεκατομμυρίων και έπεται συνέχεια. Στο παλιό δίλλημα ψωμί ή κανόνια η απάντηση της ΕΕ είναι κανόνια οπωσδήποτε.
Με το επιχείρημα ότι η Ρωσία ετοιμάζεται να επιτεθεί και με τον κρυφό πόθο ότι οι χώρες της Ευρώπης θα βγουν από το οικονομικό τέλμα η Ελλάδα επί κυβέρνησης Μητσοτάκη και στη σωστή πλευρά της ιστορίας πρωτοπορεί και επαίρεται για τίς πολύ ψηλές στρατιωτικές δαπάνες της πάνω από το 3% του ΑΕΠ και πρώτη συμφώνησε να τις φτάσει στο 5%, όπως απαίτησε ο Αμερικανός πρόεδρος. Αγόρασε τις πιο σύγχρονες φρεγάτες, κάμποσες δεκάδες σύγχρονα πολεμικά αεροσκάφη πυραύλους, drone και αντιντρόουν συστήματα, δημιουργεί σιδερένιο θόλο στο όνομα του κινδύνου από την Τουρκία και την πολιτική της γαλάζιας πατρίδας. Ισχυρίζεται η κυβέρνηση και συμφωνεί το σύνολο των αστικών κομμάτων ότι ο άξονας Ελλάδας -Κύπρου – Ισραήλ υπό την επικυριαρχία των ΗΠΑ είναι αμυντικός, όμως η πολιτική των ΗΠΑ και του Ισραήλ είναι ακραία επιθετική, πρωτίστως εναντίον του Ιράν και συνολικά των λαών της περιοχής ολόκληρης, επιδιώκει τον απόλυτο έλεγχο στη Μέση Ανατολή και την ανατολική Μεσόγειο αποκόπτοντας την Κίνα από τους δρόμους επικοινωνίας με τις ευρωπαϊκές αγορές. Κατά ποια λογική είναι δυνατόν η συμμαχία με το Ισραήλ είναι αμυντική;
Η Ελλάδα είναι ξέφραγο αμπέλι τον Αμερικανών και των νατοϊκών και συμμετέχει ενεργά στην εν εξελίξει παγκόσμια αντιπαράθεση με αποτέλεσμα οι κίνδυνοι για το λαό να είναι ορατοί. Η πολλαπλώς ενισχυθείσα Ουκρανία από τη χώρα μας με εξοπλισμούς, πόρους, πολιτική στήριξη μετέτρεψε την Ελλάδα σε ορμητήριο εναντίον των ρωσικών πλοίων στη Μεσόγειο, όπως αποδείχτηκε με το ουκρανικό drone στις ακτές της Λευκάδας. Η Ουκρανία ποτέ δεν αναγνώρισε την ευθύνη της, η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έβαλε κανένα θέμα δεν πήρε κανένα μέτρο εναντίον της Ουκρανίας, ενώ οι ευρωπαίοι σύμμαχοι συνέστησαν χαμηλούς τόνους για να μην δυσκολευτεί η Ουκρανία και να συνεχίσει να πολεμά τη Ρωσία με τα δισεκατομμύρια της ΕΕ και του ελληνικού λαού. Είναι μια εξαιρετικά επικίνδυνη πολιτική και κυβέρνηση.
Ιστορικά η επίδραση της πολεμικής προετοιμασίας και των πολέμων στην ανάκαμψη των οικονομιών έχει αποδειχθεί. Ίσως όχι για να αντιστραφεί πλήρως η στασιμότητα και η κρίση των οικονομιών, αλλά για να περιοριστεί η κρίση, διαθέτοντας τεράστιους πόρους και ελπίζοντας ότι τμήμα τους θα ενισχύσει την παραγωγή την απασχόληση και την κατανάλωση και θα ωθήσουν στην έξοδο από την κρίση. Το στοίχημα βεβαίως είναι ιδιαίτερα δύσκολο.
Όμως η αύξηση των πολεμικών δαπανών και οι εξοπλισμοί στοχεύουν στην προετοιμασία για πόλεμο και την εμπλοκή σε πόλεμο. Συνοδεύονται από την τροφοδότηση του εθνικισμού της πατριδοκαπηλίας και τους κινδύνους για την πατρίδα. Αυτές οι συνθήκες κυοφορούν την αντιδραστική στροφή των κοινωνιών. Σε μία τέτοια συνθήκη βρισκόμαστε. Η αντίδραση της εργατικής τάξης και των εργαζομένων η σύνδεση της πάλης εναντίον των πολέμων και των εξοπλισμών με τον εσωτερικό κοινωνικό πόλεμο που διεξάγεται αμείλικτα είναι η βάση για να αποτραπούν οι όποιοι σχεδιασμοί.
Οι καπιταλιστικές κρίσεις πέραν της οικονομικής σφαίρας δημιουργούν αναταράξεις και διαφοροποιούν τους συσχετισμούς μεταξύ των τμημάτων της αστικής τάξης, παραδοσιακές επιχειρήσεις και όμιλοι επιχειρήσεων υποχωρούν ή καταστρέφονται και άλλες εκτοξεύονται και κυριαρχούν ο ανταγωνισμός μεταξύ τους γενικά εντείνεται και αφετέρου τροποποιούν την κατάταξη των διαφόρων χωρών στην κλίμακα ισχύος. Οι ΗΠΑ και κυρίως οι χώρες της ΕΕ υποβαθμίστηκαν σημαντικά και αντίθετα η Κίνα ενισχύεται σε βαθμό που απειλεί την παγκόσμια ηγεμονία το ΗΠΑ. Ιδιαίτερα οι μεγάλες κρίσεις είναι δυνατόν να τροποποιήσουν το συσχετισμό μεταξύ αστικής και εργατικής τάξης αν συντρέχουν οι αναγκαίες προϋποθέσεις και η εργατική τάξη έχει τα εφόδια για να επιβάλει τα δίκαιά της αποσπώντας κατακτήσεις ακόμη και την εξουσία.
Η Στρατηγική Ενικής Ασφάλειας των ΗΠΑ που δημοσιεύτηκε από την κυβέρνηση των ΗΠΑ το Δεκέμβρη του 2025 θέτει ως στρατηγικό αντίπαλο την Κίνα και εκεί στρέφει το κύριο μέτωπο, θέτει την Ευρώπη σε δεύτερη μοίρα, ως δύναμη με την οποία η Αμερική εμπορεύεται και επί της ουσίας εκμεταλλεύεται, η οποία αναλαμβάνει το κύριο βάρος της άμυνας, ασκώντας παράλληλα ισοπεδωτική κριτική στις ηγεσίες της και την πολιτική τους, ενώ προσπαθεί να απομακρύνει τη Ρωσία από την Κίνα μέσω σχεδίων για ανάπτυξη κοινών εμπορικών και οικονομικών δραστηριοτήτων. Θεωρεί τη Λατινική Αμερική ως πίσω αυλή των ΗΠΑ απειλώντας κυρίως τα κινέζικα συμφέροντα. Η στρατηγική αυτή δεν πρέπει να θεωρηθεί προϊόν προσωπικών επιλογών του Τραμπ και του κόμματος του, αλλά ότι πηγάζει από τις βαθύτερες αναγκαιότητες του πολυεθνικού κεφαλαίου των ΗΠΑ και αυτό σημαίνει ότι στις γενικές της κατευθύνσεις θα συνεχιστεί ακόμη και αν αλλάξει η κυβέρνηση.
Γίνεται λόγος ότι η επιλογή των ΗΠΑ είναι η δημιουργία σφαιρών επιρροής. Όμως τις σφαίρες επιρροής τις δημιουργεί η ίδια η εξέλιξη και ο συσχετισμός δύναμης και σε καμία περίπτωση δεν είναι ισορροπία χωρίς αντιθέσεις αντιπαραθέσεις και πολέμους, είναι μια δυναμική μεταβατική κατάσταση.
Η ΕΕ η Μεγάλη Βρετανία κι άλλες χώρες, μέσω διαφωνιών κυρίως από την Ισπανία, αποδέχτηκαν τη σταδιακή αύξηση των στρατιωτικών δαπανών ως 5% του ΑΕΠ τους που απαίτησαν οι ΗΠΑ, όμως η επιφύλαξη δευτεροκλασάτου ρόλου στην Ευρώπη, ο εξαναγκασμός σε επαχθείς οικονομικές συμφωνίες, η απαίτηση η Γροιλανδία να αποτελέσει έδαφος των ΗΠΑ η αγνόηση και περιθωριοποίηση των ευρωπαίων στις απόπειρες της κυβέρνηση Τραμπ για ειρήνευση στην Ουκρανία και ο εξαναγκασμός τους να αναλάβουν το κόστος του πολέμου χωρίς κανένα ουσιαστικό όφελος δυνάμωσε τις τάσεις ορισμένης απόστασης και αυτονομίας κατά πρώτο λόγο στρατιωτικής με τη δημιουργία ισχυρού στρατιωτικού βραχίονα εντός του ΝΑΤΟ χωρίς να λείπουν και οι φωνές για δημιουργία αυτόνομου στρατιωτικού πόλου, προφανώς ιμπεριαλιστικού χαρακτήρα. Σε αυτές τις συνθήκες οι χώρες της Ευρώπης και άλλες χώρες κινήθηκαν αυτοτελώς για επίτευξη οικονομικών συνεργασιών με την Κίνα. Από τότε που οι ΗΠΑ σταμάτησαν την ενεργό οικονομική στήριξή τους στην Ουκρανία ανέλαβε ολοκληρωτικά η ΕΕ αποφασίζοντας να χρηματοδοτήσει με 90 δισεκατομμύρια ευρώ ως το τέλος του 2027 ευελπιστώντας ότι με την λήξη του πολέμου η Ουκρανία θα ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πως θα εξελιχθεί και πόσο θα προχωρήσει η προσπάθεια αυτή των ευρωπαίων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.
Το σίγουρο είναι ότι η οικονομική κρίση μαστίζει τις ευρωπαϊκές χώρες, η ακριβή ενέργεια και οι μεγάλες στρατιωτικές δαπάνες οδηγούν σε ένταση της λιτότητας σε αφαίρεση κατακτήσεων των εργαζομένων σε αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού που είναι στα όρια της φτώχειας. Και όλα αυτά διογκώνουν τη δυσαρέσκεια εκτεταμένων λαϊκών τμημάτων που πολιτικά ως επί το πλείστον εκφράζονται μέχρι στιγμής με στροφή προς τα δεξιά.
Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας πραγματοποίησε τεράστια πρόοδο. Το ονομαστικό ΑΕΠ της χώρας προσεγγίζει αυτό των ΗΠΑ και υπερτερεί υπολογιζόμενο σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης. Στους περισσότερους τεχνολογικούς τομείς υπερέχει και επενδύει τεράστια ποσά για την ανάπτυξή τους, περισσότερα από της ΗΠΑ και πολύ περισσότερα από την Ευρώπη την Ιαπωνία κι άλλες χώρες. Η μεταποιητική βιομηχανία της κυριαρχεί διεθνώς, αναπτύσσει το εμπόριο της με ταχύτατους ρυθμούς, επεκτείνει ραγδαία της οικονομικές σχέσεις της με τις περισσότερες χώρες της Αφρικής της Ασίας της λατινικής Αμερικής, με αρκετές χώρες της Ευρώπης, έχει βελτιώσει ουσιαστικά της ζωή εκατοντάδων εκατομμυρίων κατοίκων της. Ωστόσο τα προβλήματα στην οικονομία παραμένουν σημαντικά και ορισμένες εξελίξεις, όπως η κατάρρευση της αγοράς ακινήτων, επιδεινώνουν την κατάσταση σε συνδυασμό με τις δύσκολες προοπτικές της αγοράς εργασίας, πλήττοντας την εμπιστοσύνη των εργαζομένων. Η ηγεσία του ΚΚΚ επί προεδρίας Σι κάτω από την επιθετικότητα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού έδωσε προτεραιότητα στη δημιουργία ισχυρών ενόπλων δυνάμεων και στην ανάγκη δημιουργίας αυτάρκειας σε κρίσιμους τεχνολογικούς τομείς, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη οι ημιαγωγοί, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας επενδύοντας τρισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο. Έτσι προωθείται το όραμα της κινέζικης ηγεσίας για εθνική αναγέννηση και βιομηχανική ισχύ. Τμήμα των ποσών που δαπανήθηκαν αφαιρέθηκαν από κάθε είδους κοινωνικές δαπάνες από τα σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες και δημόσιες επενδύσεις κλπ. Η επιθετικότητα των ΗΠΑ επιδείνωσε ιδιαίτερα το κλίμα μεταξύ των δύο χωρών εδραιώνοντας το αίσθημα του κινδύνου στην κινέζικη ηγεσία και κατά συνέπεια επιτάχυνε τη στρατιωτική προετοιμασία και τη δημιουργία αυτάρκειας σε κρίσιμους τομείς. Εκτεταμένα είναι τα οικονομικά μέτρα περιορισμού της διείσδυσης του κινέζικου εμπορίου στις χώρες της ΕΕ και άλλες χώρες συμμάχους των ΗΠΑ. Τους τελευταίους μήνες παρέλασαν από το Πεκίνο οι ηγέτες των μεγαλύτερων χωρών της Ευρώπης, του Καναδά κλπ, επιδιώκοντας εμπορικές και οικονομικές συμφωνίες ως αντιστάθμισμα στις πιέσεις των αμερικανών. Στην πρόσφατη επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο τα διλήμματα και τις αναγκαιότητες στις σχέσεις των δύο χωρών τα έθεσε ο κινέζος πρόεδρος δείγμα της αλλαγής του συσχετισμού δύναμης. Οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον σε θέση να θέτουν τους όρους του παιχνιδιού στην Κίνα.
Ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζεται και το τελευταίο διάστημα τείνει να λάβει τα χαρακτηριστικά μιας “παγωμένης σύγκρουσης υπό όρους”. Όλα δείχνουν ότι οι αμερικανοί αδυνατούν να επιβληθούν κάτι που φαινόταν βέβαιο λόγω της τεράστιας και πολυδιαφημισμένης υπεροπλίας τους. Εξέχοντες αμερικανοί αναλυτές το αναγνωρίζουν. Πρόσφατα ο Robert kagan έγραψε ότι ο πόλεμος εναντίον του Ιράν έχει καταστεί παγίδα για τις ΗΠΑ που ενδεχομένως τις οδηγεί σε στρατηγική ήττα, ενώ άλλος αναλυτής έγραψε μπροστά στα μάτια μας δείχνει να εξελίσσεται μία ιστορική αλλαγή. Η αδυναμία των αμερικανών να επιβληθούν στον πόλεμο αυτό αλλάζει τους συσχετισμούς στη Μέση Ανατολή σε βάρος των ΗΠΑ. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έκαναν στροφή συσφίγγοντας έτη περαιτέρω τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία και άλλα κρατίδια που δείχνουν ότι διαφοροποιούν τη στάση τους, ενώ μεγαλύτερες ακόμη αλλαγές αναμένονται.
