ΕΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟ ΒΙΒΛΙΟ

του Γιώργου Πετρόπουλου

Πριν από λίγες ημέρες κυκλοφόρησε από την ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ το βιβλίο «ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ ΣΥΜΜΑΧΙΚΩΝ ΔΙΑΣΚΕΨΕΩΝ Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ (Γιάλτα- Μόσχα- Τεχεράνη- Πότσνταμ).
Πρόκειται για επανέκδοση του βιβλίου «Τεχεράνη- Γιάλτα Πότσδαμ- Ντοκουμέντα» που είχε κυκλοφορήσει το 1976- πάλι από την Σ.Ε., γνώρισε πολλές επανεκδόσεις και εδώ και πολύ καιρό ήταν εξαντλημένο.
Η νέα έκδοση είναι συμπληρωμένη με τα πρακτικά- και ορισμένα άλλα έγγραφα- της Διάσκεψης της Μόσχας, που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο 1944, με την συμμετοχή των ηγετών και των ΥΠΕΞ της Μεγάλης Βρετανίας και της ΕΣΣΔ, με παρατηρητή σε ορισμένες συναντήσεις τον πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Μόσχα Α. Χάριμαν. Για να γίνω περισσότερο κατανοητός πρόκειται για την πολυσυζητημένη διάσκεψη των δύο χωρών όπου ο Τσώρτσιλ έδωσε στον Στάλιν το περίφημο χαρτάκι με τα ποσοστά.
Στη νέα έκδοση δεν υπάρχουν το προλογικό σημείωμα και ο πρόλογος των σοβιετικών επιμελητών της αρχικής έκδοσης. Έχουν αντικατασταθεί από μια εκτενή (75 σελίδων) εισαγωγή του Π.Γ. της ΚΕ του ΚΚΕ.
Αυτή η αντικατάσταση είναι εξηγήσιμη δια γυμνού οφθαλμού. Η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ διαφωνεί με τις σοβιετικές απόψεις για τον χαρακτήρα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τους χειρισμούς της σοβιετικής ηγεσίας κατά την διάρκειά του. Υπάρχει όμως κι ένας άλλος λόγος. Το ΠΓ είναι ανώτερο κομματικό καθοδηγητικό όργανο μεταξύ δύο συνεδριάσεων της ΚΕ. Και στο βαθμό που η ΚΕ δεν αναιρεί τις αποφάσεις του αυτές είναι υποχρεωτικές για το σύνολο των μελών και των στελεχών του κόμματος. Ό,τι φέρει την υπογραφή του ΠΓ είναι απόφαση ανωτέρου οργάνου υποχρεωτική για τα κατώτερα. Κατά συνέπεια η εισαγωγή του ΠΓ στη νέα έκδοση είναι η υποχρεωτική ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων που αναφέρονται σε αυτήν στην οποία (ερμηνεία) πρέπει να πειθαρχήσει ολόκληρο το κόμμα.
Για όσους δεν το κατάλαβαν, το κάνω πιο απλό. Ιστορική αλήθεια είναι ότι κατεβάζει η γκλάβα των μελών του ΠΓ.
Για να δούμε, όμως αν αυτή η γκλάβα έχει την κατάρτιση ώστε δικαίως να διεκδικεί και να επιβάλλει την κομματική πειθαρχία.
Το Π.Γ., στην εισαγωγή του, ισχυρίζεται ότι «Στην παρούσα έκδοση, δημοσιεύονται τα πρακτικά των συναντήσεων της Τεχεράνης (Δεκέμβρης 1943), της Τέταρτης Συνάντησης της Μόσχας (Οκτώβρης 1944), της Γιάλτας ή Κριμαίας (Φλεβάρης 1945) και του Πότσνταμ ή Βερολίνου (Ιούλης-Αύγουστος 1945)». Τα πρακτικά- και άλλα έγγραφα- της σοβιετοβρετανικής Διάσκεψης της Μόσχας περιλαμβάνονται. Αλλά σε ό,τι αφορά στις Διασκέψεις Τεχεράνης, Γιάλτας και Πότσαδαμ αυτό δεν ισχύει. Η έκδοση περιλαμβάνει μια επιλογή έγγραφων και πρακτικών αυτών των διασκέψεων. Το σύνολο των πρακτικών αυτών των διασκέψεων έχουν εκδοθεί επί Σοβιετικής Ενώσεως στο χρονικό διάστημα από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και μέχρι το πρώτο μισό της δεκαετίας του ’80. Αθροιστικά δε σε σελίδες οι τρεις συνδιασκέψεις στην πλήρη σοβιετική έκδοση- μεγάλου μεγέθους- καταλαμβάνουν υπερδιπλάσιο χώρο από αυτόν της έκδοσης του ΚΚΕ. Κρατούμενο πρώτο: Το Π.Γ. της ΚΕ του ΚΚΕ αγνοεί το σύνολο των πρακτικών των διασκέψεων Τεχεράνης, Γιάλτας και Πότσδαμ που εκδόθηκαν στην Σοβιετική Ένωση (Πληροφοριακά αναφέρω ότι την διεύθυνση της έκδοσης είχε ο Α. Γκρομίκο). Το Π.Γ. αγνοεί επίσης της έκδοση πρακτικών των εν λόγω διασκέψεων που έχουν κάνει από την δεκαετία του ’50 οι Αμερικανοί παρόλο που είναι εύκολο να τα βρει. Καμία αναφορά στα αμερικανικά πρακτικά δεν έχει στην εισαγωγή του. Γενικώς το ΠΓ, όπως αποδεικνύεται από την εισαγωγή του αγνοεί πλήρως την δυτική βιβλιογραφία και τις σχετικές αρχειακές εκδόσεις.
Αναφορικά με την Σοβιετοβρετανική Διάσκεψη της Μόσχας του Οκτωβρίου του ’44 (γνωστή με την κωδική ονομασία «Τολστόι»), η νέα έκδοση της Σ.Ε. είναι μια σημαντική προσφορά στο αναγνωστικό κοινό. Το ΠΓ στην εισαγωγή του ισχυρίζεται ότι τα έγγραφα αυτής της Διάσκεψης αποχαρακτηρίστηκαν το 2019. Τυπικά μπορεί να ισχύει. Πρακτικά όμως όχι. Μέρη αυτού του υλικού έχουν δημοσιευτεί σε ιστορικό ρωσικό περιοδικό από την δεκαετία του ’90 και αρχές του νέου αιώνα. Σε βιβλίο, το 2004, βγήκε το σύνολο των πρακτικών κι από τότε επανεκδόθηκε αρκετές φορές στη Ρωσία. Το ΠΓ αγνοεί αυτό το γεγονός. Δεν κάνει την παραμικρή αναφορά. Αγνοεί επίσης ότι τα βρετανικά πρακτικά της Διάσκεψης έχουν εκδοθεί στα ελληνικά αμέσως μετά τη μεταπολίτευση.
Έχει επίσης ενδιαφέρον να ειπωθεί ότι μέχρι να φτάσουμε στην Διάσκεψη της Μόσχας οι σοβιετοβρετανικές σχέσεις πέρασαν από 40 κύματα. Το αρχειακό υλικό- από τα βρετανικά αρχεία- που το αποδεικνύει υπάρχει δημοσιευμένο στο βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη «Οι προστάτες». Το Π.Γ. δεν λέει τίποτα γι’ αυτό στην εισαγωγή του. Πλήρη άγνοια.
Το ΠΓ στην εισαγωγή του αναφέρεται σε κείμενα της Κομμουνιστικής Διεθνούς και στελεχών της, παραπέμποντας στους κωδικούς των αρχείων ενώ αυτό το υλικό έχει κυκλοφορήσει σε ειδικές εκδόσεις βιβλίων στη Ρωσία από της δεκαετία του ’90. Στην εισαγωγή, όμως, του Π.Γ δεν υπάρχει καμία βιβλιογραφική αναφορά.
Σταματώ εδώ. Αποφεύγω επί του παρόντος να σταθώ στα ιδεολογικοπολιτικά ζητήματα της εισαγωγής του Π.Γ. Έχω γράψει πολλές φορές για κάποια από αυτά. Αν χρειαστεί να πω κάτι θα κάνω άλλη ανάρτηση.
Σε κάθε περίπτωση αγοράστε και χαρίστε- λόγω γιορτών- αυτό το βιβλίο. Είναι πολύ χρήσιμο να το έχετε στις βιβλιοθήκες σας για τα ντοκουμέντα που περιέχει.
Γ.Π.